tag:blogger.com,1999:blog-70767370591628488052022-10-27T21:39:13.999+05:30Baudh Sanskar | Buddhism | Gautam buddha | BuddhistBaudh Sanskar is all about buddhism and Gautam buddha, panchsheel, buddha vandana, Buddhist, baudh dharm, pali knowledge, baba saheb, rite and much moreAdminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]Blogger17125tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-50298679190463530072022-10-27T21:14:00.001+05:302022-10-27T21:14:08.282+05:30बौद्ध धर्म में गर्भमंगल संस्कार कैसे करें<div style="text-align: justify;"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEinfK8wpiD7Oh4-SbbPpfm04N3UGh5yZdp1aAws4b-BJiLH5N8AIpDWCdd3YD5kbdf3yNYF_rC9Cgm5QZw39SX2eljU9X6GXZCTC36U8mJgUdM-Y5Z3o7IZhKAFpkJxtdw0GdDKVlFHf5NJJIFpMowb3zWSqJHV46Pvm-o9FPn4ehd2qAU3nYSe_ygrVQ/s640/Baudh%20dhram%20garbha%20mangal%20sanskar.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Baudh dhram garbha mangal sanskar" border="0" data-original-height="427" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEinfK8wpiD7Oh4-SbbPpfm04N3UGh5yZdp1aAws4b-BJiLH5N8AIpDWCdd3YD5kbdf3yNYF_rC9Cgm5QZw39SX2eljU9X6GXZCTC36U8mJgUdM-Y5Z3o7IZhKAFpkJxtdw0GdDKVlFHf5NJJIFpMowb3zWSqJHV46Pvm-o9FPn4ehd2qAU3nYSe_ygrVQ/s16000/Baudh%20dhram%20garbha%20mangal%20sanskar.jpg" title="Baudh dhram garbha mangal sanskar" /></a></div><div><br /></div><h2>बौद्ध गर्भमंगल संस्कार: Baudh dhram garbh sanskar&nbsp;</h2><p>बौद्ध <a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/baudh-dhram-garbh-sanskar.html">गर्भमंगल संस्कार</a> प्राप्त करने के लिए उपयोगी है, <b>गर्भावस्था&nbsp;के दौरान माँ</b> और परिवार वालों को जिसका जो कर्तव्य है, अपने कर्तव्यों का सही से निर्वहन करना चाहिए, गर्भावस्था&nbsp;के तीन महीने बाद गर्भावस्था की भ्रूण स्थिति का अच्छे से पता चलने लगता है, इसलिए तीन महीने बाद&nbsp;गर्भमंगल शुभ संस्कार&nbsp;करना चाहिए। छह महीने बाद गर्भ में जीवन सक्षम होने लगता है,&nbsp;<b>गर्भमंगल&nbsp;संस्कार&nbsp;</b>कार्य को किसी सम्मानित बौद्ध भिक्षु, या बौधाचार्य द्वारा&nbsp;<span style="text-align: left;">संपन्न&nbsp;</span>करावाया जाता है, यह शुभ-कार्य गर्भवती-माँ&nbsp;के गर्भ में पल रहे शिशु के सलामती के लिए किया जाता है<b>,</b>&nbsp;इसलिए यह संस्कार&nbsp;मुख्य रूप से सप्तम महीने में किया जाता है।</p><h3>गर्भावस्था शुभ संस्कार कैसे करें:-</h3><div><b>Baudh dhram garbh sanskar kaise kren&nbsp;</b></div><p>गर्भावस्था से संबंधित हर किसी को समान ज्ञान होना चाहिए, यह ख्याल इस संस्कार&nbsp;को करते समय इस संस्कार&nbsp;में परिवार के <i>डॉक्टर/गाइनेकोलॉजिस्ट/आशा</i> को शामिल करना बहुत आवश्यक है, नियम बनाने वाले को इस मामले को ध्यान में रखना चाहिए। मेडिकल स्पेशलिस्ट को अंधविश्वास की गिरफ्त में नहीं आना चाहिए। इस विशेषज्ञ/डॉक्टर को केवल गर्भावस्था के बारे में मेडिकल ज्ञान देने तक सीमित रहना चाहिए।</p><h3>बौद्ध संस्कार में गर्भावस्था के दौरान ये करें:-</h3><p>इन विशेषज्ञों को गर्भावस्था के उचित पोषण के लिए आहार, विहार, टीका (टीकाकरण) आदि के बारे में गहरा मार्गदर्शन प्रदान करने की स्थिति बनाना चाहिए, इस संस्कार&nbsp;में गर्भवती माता को देवी-देवताओं का श्रृंगार नहीं करना चाहिए। इस संस्कार&nbsp;का उद्देश्य एक नए जीवन में कुशलता से आने के लिए संबंधित सभी के लिए शारीरिक, शारीरिक, पठन-पाठन, मानसिक अनुकूल स्थिति बनाना है।</p><p>यदि शुद्ध घी को अशुद्ध (गन्दा, दुर्गंधयुक्त) पात्र में रखेंगे तो शुद्ध घी भी अशुद्ध अर्थात दुर्गंधयुक्त हो जाएगा। शुद्ध घी की शुद्धता बनाए रखने के लिए पात्र का भी शुद्ध होना अति आवश्यक है। इस प्रकार गर्भित मां को भी शुद्ध पात्र की तरह होना चाहिए तभी वह शुद्ध घी की तरह शारीरिक व मानसिक रूप से परिपूर्ण शिशु को जन्म दे सकती है। इसके लिए उपरोक्तलिखित सभी बातों के अनुसार जीवन-यापन करते हुए ही गर्भिता अपने आपको प्रसव तक शुद्ध पात्र की तरह रख सकती हैं।</p></div><h3 style="text-align: justify;">बौद्ध गर्भमंगल संस्कार हेतु पूजा की सामग्री:-</h3><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>भगवान बुद्ध की मूर्ति, (मूर्ति बहुत छोटी न हो साथ ही मूर्ति सुन्दर होनी चाहिये)</li><li>यदि मूर्ति उपलब्ध न हो तो फोटो भी पूजा के लिए इस्तेमाल की जा सकती है।</li><li>भिक्क्षु संघ के लिये आसन, मूर्ति को रखने के लिए मेज अथवा आसन।</li><li>सफ़ेद वस्त्र (मेज पर बिछाने के लिये) यथा संभव नया।</li><li>मोमबत्ती व अगरबत्ती, पुष्प व पीपल के पत्ते, सफेद धागा।</li><li>धातु का लोटा अथवा मिट्‌टी का छोटा घड़ा (स्वच्छ जल भरा हुआ)।</li><li>फल, खीर /भोज्य पदार्थ/ग्लानपच्च सामर्थ अनुसार तथा श्रद्धानुसार।</li><li>बुद्ध धम्म में सभी संस्कार, रहित होते हैं।</li><li>उपयोग में आने वाली सभी सामग्री नीतिज्ञ तरीके से इस्तेमाल की जाती है।</li></ul><p></p><h3 style="text-align: justify;">बौद्ध गर्भ संस्कार पूजा विधि: Baudh garbh sanskar puja</h3><p style="text-align: justify;">साफ़-सुथरे तथा ऊंचे स्थान पर तथागत बुद्ध की प्रतिमा/तस्वीर को संस्थापित करके पुष्पों से सुसज्जित कर लें, एक लोटे में स्वच्छ जल भरकर उसमें बोधिवृक्ष (पीपल) के पांच पत्रों सहित भगवान के सम्मुख रखना चाहिए, मोमबत्ती, धूप, अगरबत्ती, फल-फूल आदि सुगंधित सामग्री को भी सजा कर रखें, फिर उसका गर्भवती माता वाइट कपड़ों को पहन करके तथागत&nbsp;बुद्ध की प्रतिमा/तस्वीर के समीप यथावत नमन/प्रणाम करके मंगलकर्ता (बौद्ध भिक्षु) द्वारा त्रिशरण के साथ-साथ पंचशील ग्रहण करती हैं, मंगलकर्ता गर्भवती&nbsp;को अष्टशील फ़ॉलो करने के लिए उपदेश देते&nbsp; हैं, आखिर में मंगलकर्ता द्वारा गर्भवती&nbsp;स्त्री-पूजा भावना के साथ परित्राण-पाठ सुनती है, फिर मंगलकर्ता को भोजन-दान करती हैं, तथा उनके उपदेश से लाभान्वित होती हैं, गर्भवती&nbsp;माता की डिलेविरी तक अष्टशील के साथ-साथ कुछ और बातों को भी फ़ॉलो करना चाहिए।</p><h3 style="text-align: justify;">गर्भावस्था के दौरान ध्यान रखने योग्य महत्वपूर्ण बातें:-</h3><p style="text-align: justify;">1. गर्भवती माँ का बेडरूम शांतपूर्ण एवं बेहतरीन बेंटीलेश युक्त होना चाहिए, ताकि वह सुकूनभरी नींद लेकर तनावमुक्त रहें।</p><p style="text-align: justify;">2. गर्भवती का खान-पान शुद्ध व सादा होना चाहिए, उसे हल्का (सुपाच्य) भोजन करना, चाहिए तथा बहुत ज्यादा मसाले-दार (भारी) खान-पान से दूर रहना चाहिए।</p><p style="text-align: justify;">3. गर्भवती माँ को रोजाना सुबह में सैर करना, व हल्का एक्सेर्साइज़ बहुत ज़रूरी होता है, वज़नदार सामान नहीं उठाना चाहिए।</p><p style="text-align: justify;">4. गर्भवती को नेचुरल वातावरण में रहना चाहिए ताकि वह&nbsp;पॉल्यूशन फ्री रहकर प्योर हवा&nbsp;ले सके। इससे वह ख़ुशहाल रहेंगी।</p><p style="text-align: justify;">6. ख़ुशहाल अवस्था में धार्मिक पुस्तकें जैसे भगवान बुद्ध और उनका धर्म, धम्मपद, आदि किताबों का अध्ययन करना चाहिए।</p><p style="text-align: justify;">7. अगर साइंटिफिक नज़रिए से बात करूं तो गर्भवती स्त्री&nbsp;को विशेष रूप से इन दिनों में ब्रह्मचर्य फ़ॉलो करना चाहिए।</p><p style="text-align: justify;">8. गर्भवती को टेंशन उत्पन्न करने वाले विषयों से दूर रहना चाहिए, जिससे वह मानसिक व शारीरिक रूप से हेल्दी रह सके।</p><p style="text-align: justify;">9. गर्भवती महिला को इस संस्कार&nbsp;के दौरान कोई जिम्मेदारी नहीं देनी चाहिए, मन प्रसन्न हो जाएगा, आवश्यक ज्ञान प्राप्त करेंगे, घर के सभी लोग गर्भ की देखभाल के लिए स्त्री की देखभाल करेंगे, ताकि परिवार में एक क्यूट सा बेबी में परिवार लाया जाए।</p><p style="text-align: justify;">10. इस अवसर पर स्त्री द्वारा मानसिक शांति के लिए आदर्श, त्रिसरण-पंचशील ग्रहण, महामंगल सुत्त, सब्बासुख गाथा, चिकित्सा विशेषज्ञ मार्गदर्शन, अनापनासती, धम्म पालन गाथा, सरनात्तय गाथा लेकर संस्कार&nbsp;करना चाहिए।</p><p style="text-align: justify;">यह संस्कार&nbsp;तीन महीने बाद करना पड़ता है, अक्सर इस रस्म को खूबसूरती और संस्कारों की सजावट के रूप में देखा जाता है। मुख्य रूप से इस मामले से बचना चाहिए। जन्मजात आत्मा शारीरिक, पाठक, मानसिक शक्ति के साथ आना चाहिए। इसलिए संस्कार जरूरी है। पैदा हुए बच्चे विकलांग पैदा नहीं होने चाहिए। इसके लिए माता-पिता और परिवार समुदाय ध्यान रखे। इसलिए यह रस्म रस्म न बन जाये बल्कि&nbsp; इसका ख्याल रखना चाहिए।</p><p style="text-align: justify;">बौद्ध गर्भमंगल संस्कार&nbsp;को शांतिपूर्ण तरीके से पारित करने के लिए आवश्यक उतनी ही सभा बुलाई जानी चाहिए।</p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-28280831096730008372022-10-27T16:22:00.002+05:302022-10-27T16:27:27.258+05:30बौद्ध संस्कार में मृत्यु बाद अस्थि क्या करते हैं?<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhA3CFy8MSZxSYCEh_jOO1Hm0jCEwnr8ns-7cKLmAhyY7QyHRQGfa4sfXDl2Gy1Ira5M40PV_jqSHwOr99pi5uidvJGkBoC6OrYxzqeYmvEgPK01AiJjNH7K_2qTwyi1dKSykqGvzuFWZEUNZvar4JiLonirQduMrWDly2h8_h_0EYPRchTNbYKRzrYfg/s640/What%20do%20bones%20do%20after%20death%20in%20Buddhism.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="baudh sanskar me marne ke baad kya krte hain" border="0" data-original-height="427" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhA3CFy8MSZxSYCEh_jOO1Hm0jCEwnr8ns-7cKLmAhyY7QyHRQGfa4sfXDl2Gy1Ira5M40PV_jqSHwOr99pi5uidvJGkBoC6OrYxzqeYmvEgPK01AiJjNH7K_2qTwyi1dKSykqGvzuFWZEUNZvar4JiLonirQduMrWDly2h8_h_0EYPRchTNbYKRzrYfg/s16000/What%20do%20bones%20do%20after%20death%20in%20Buddhism.jpg" title="baudh sanskar me marne ke baad kya krte hain" /></a></div><p style="text-align: justify;">तथागत बुद्ध के महापरिनिर्वाण के पहले संघ में मृत्यु के प्रसंग आये है। जिसमे बुद्ध से उम्र में बड़े या छोटे का म्रत्यु हुवा है, अरहंत भुक्खु का परिनिर्वाण या सैखिय का मृत्यु के प्रसंग वगैरा पाली साहित्य में उलेख मिलता है। उनमें मोटे-तौर पर अरहंत भुक्खु के अस्थि पर स्तूप बनाकर उनकी पूजा करने की पंरपरा रही है।&nbsp;baudh sanskar me marne ke baad kya krte hain.</p><h2 style="text-align: justify;">बौद्ध धर्म में मरने के बाद क्या होता है?</h2><p style="text-align: justify;">दरअसल <a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/baudh-sanskar-me-marne-ke-baad-kya-krte.html">बौद्ध-धम्म</a> की&nbsp;<span style="text-align: left;">दर्शनशास्र</span>&nbsp;में ऐसी कोई मान्यता फ़िलहाल तो नही है, कि मृतक के शरीर की अस्थियां पर कोई ख़ास कर्मकांड करने से मृतक को मोक्ष के द्वार या निर्वाण मिल जाये, या ऐसी भी मान्यता नही है कि बौद्ध धर्मीय के मृत्यु बाद केवल ऐसा ही विधि या कर्मकांड करना ही चाहिए। बौद्ध धम्म की पंरपरा के बारे एक बात समझ लेनी आवश्यक है, कि बौद्ध धम्म किसी विशेष परंपरा या सामाजिक सस्कार से जकड़ा हुवा नही रहा है लेकिन जिस देश या सस्कृति में गया उसमे खुद को ढल दिया है।</p><p style="text-align: justify;">भारतीय सिंधु घाटी की हरपन्न सस्कृति में तीन प्रकार के लोक समूह दिखते है जिसमे राज्यकर्ता (रॉयल), अधिकारी एवं सामान्यजन के निवास मिलते है। जिसमे&nbsp; "गोल थुपा" मिले है,&nbsp; जिसमे कोई कंकाल नही है। और गांव से थोड़ा दूर श्मसान भूमि में दफन किये हुवे कंकाल मिले है। जहा ऐसा लगता है कि सम्राट या आध्यात्मिक लोगो के लिए थुपा बनवाये जाते होंगे औऱ सामान्यजन को श्मसान भुमी में दफन करते होंगे। एक अर्च्योलोगिकल अभ्यास में पाया गया है कि आर्यो द्वारा बनाये गए स्तूप चतुष्कोणी या सष्टकोणी होते थे जो भारतीय सिंधु घाटी से विविध&nbsp;थे और फिर बाद के समय के रहे हों।</p><p style="text-align: justify;">महापरिनिब्बान सुत्तमे भगवान ने चक्रवर्ती सम्राट के मृत्यु एवं सम्यकसम्बुद्ध के परिनिर्वाण के बाद के संस्कार के बारेमे देशना की है। तथागत कहते है कि यह पंरपरा भूतकाल के चक्रवर्ती सम्राटो एवं बुद्धो के लिए रही है।</p><p style="text-align: justify;">सम्यक-सम्बुद्ध एवं तथागत-अरहंत के अस्थियों को स्तूप में रखकर गया लकी पूजा करने हेतु; बौद्ध, संघ और संघ के प्रति जीवंत श्रद्धा-<span style="text-align: left;">सत्कार</span>&nbsp;बनी रहे।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">बुद्ध; एक जीवंत व्यक्ति का दुःख मुक्ति का बुद्धत्व / अरहंत पद प्राप्ति करने का आदर्श दिखता है।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">धम्म; यानी अनित्य भावी अस्तित्व है। जिन्हों ने बुद्धत्व प्राप्त किया है वह जो आज हमारे बीच नही है, यानी कि अस्तित्व अनित्य है। संघ; यानी धम्म मार्ग में चलकर सम्यकसम्बुद्ध या अरहंत पद प्राप्य कर सकते है।</p><p style="text-align: justify;">बुद्धिस्ट होने की कारन से हम सब जानते है कि&nbsp;तथागत बुद्ध के महापरिनिर्वाण के बाद उनकी पवित्र अस्थियां ली गई और उन पर राजा-महाराजा और श्रेष्ठियों द्वारा स्तूपों बनवाये गए। बादमे सम्राट अशोक ने पवित्र अस्थियों को एकत्रित करके 84000 विहारका निर्माण किया गया। जो आज भी दुनिया के हर बौद्धों के लिए पवित्र श्रध्दा का प्रतीक है।</p><p style="text-align: justify;">यह बात तो आध्यात्मिक लोगो के बारे में ज़रूर है,&nbsp;मगर एक सामान्य बुद्धिस्ट के लिए नही रही है, क्योकि&nbsp;बुद्धिस्ट&nbsp;फैमिली&nbsp;में मृत्यु के बाद अग्नि-सस्कार करे या भूमि-संस्कार यह मृतक हुए व्यक्ति के&nbsp; परिवार वालों की मर्ज़ी के मुताबित कर सकते हैं।</p><p style="text-align: justify;">बौद्ध देशो में मृत्यु के बाद अलग अलग परंपरा दिखती है। इस लिए हमे भारत मे ऐशी बातो को स्वीकार करना चाहिए जो सामाजिक कु-रिवाज एवं अंधश्रद्धा का वहन न करतीं हो, मतलब हर बात का&nbsp;<span style="text-align: left;">प्रमाणिक</span>&nbsp;बौद्धिक स्पष्टीकरण होना बेहद ज़रूरी है।</p><h3 style="text-align: justify;">कुछ प्रथा हमारे नवीन समय मे योग्य लग रही है।&nbsp;</h3><p style="text-align: justify;">जैसे कि..&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">भूमि संस्कार करना; जैसे गुजरात या अन्य राज्य में पूर्व-अस्पृश्य समाज मे जो दफन क्रिया चलती आयी है। जिसमे सामान्य लोगो के लिए पुरानी कब्र में शरीर नाश होने के बाद जहा केवल हड्डिया बचती है उसी जगह ताजा मृतक के भूमि संस्कार किये जाते है। आध्यात्मिक गुरु या साधु के लिए समाधि का प्रावधान है ।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">यानी कि ईसाई या मुस्लिम की तरह एक व्यक्ति की एक कब्र न बनाना चाहिए। लेकिन सीमित जगह में पुराने दफन पर नई दफन क्रिया करनी चाहिए। जो वैज्ञानिक रूप से और पर्यावरण के लिए उपकारक है। भूतकाल में श्रीलंका एवं कुछ एशियाई जैसे देशो में बौद्ध समाज मे यह दफ़नक्रिया की पंरपरा मौजूद थी।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">अग्नि संस्कार करना; आजकल कुछ बौद्ध देशो में हर बौद्ध विहार में मृतक को जलाने के लिए इलेक्ट्रिकल फर्नेश रखी जाती है। मृतक को कुछ समय के लिए विहार के&nbsp;प्रांगण&nbsp;में रखा जाता है, उसी अवधि धम्म सुत्तों का वाचन किया जाता है, बाद में मृत शारीर को जलाया जाता है।</p><h3 style="text-align: justify;">बौद्ध संस्कार में मृत्यु बाद अस्थि क्या करते हैं?</h3><p style="text-align: justify;">कुछ आध्यातिमक लोगो की पवित्र अर्थियां ली जाती है, उन पवित्र अस्थियो को एक लंबी आयु वाले वृक्ष के पौधे के मूल में डाला जाता है, ताकि उन व्यक्ति के अस्तित्व&nbsp;से धम्म की प्रेरणा-स्रोत आने वाली जेनरेसन को मिलती रहे।</p><p style="text-align: justify;">अस्थि को&nbsp;ध्यान केंद्र में वृक्ष लगा कर जमीन में डाल दे या फिर&nbsp;किसी&nbsp;बौद्ध विहार&nbsp;में ज़मीनखोद कर रख सकते हैं,&nbsp;अगर हम अपने बौद्ध परिवार में से किसीकी मृत्यु होती है तो, अगर सभी चाहते है तो बौद्ध विहार या ध्यान केंद्र में जाकर किसी छोटा वृक्ष जमीन में बो कर पर्यावरण को बचा सकते है, उस व्यक्ति की यादों में ऐसा कर सकते है।</p><p style="text-align: justify;">मौजूदा-हाल की अगर बात करू तो गुजरात मे दीक्षा-धाम गुजरात केंद में बौद्ध मृतक के पवित्र अस्थियां ला कर जमीन में वृक्ष के मूलमे अस्थियां विसर्जित की जाती है।</p><p style="text-align: justify;">हर महीने के द्वितीय रविवार को बौद्ध शिविर का आयोजन होता है, जिस समय पर बुद्धिस्ट मृतक के परिवार वाले अस्थियां लेकर आते है और उसी अवधी में एक सादा धार्मिक-कार्यक्रम रखा जाता है। जिसमे बहोत बड़े खर्चे का प्रावधान नही होता है।</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/baudh-dhram-me-antim-sanskar-kaise-kren.html">बौद्ध धर्म में अंतिम संस्कार कैसे होता है यहाँ जानिए</a></p><p style="text-align: justify;">अगर अपने फैमिली में आने वाले जनरेशन तक बौद्ध-धम्म की प्रेरणा जगाये रखनी है तो यह प्रथा बहुत अच्छे से आगे बढती रहेगी, हमने इसे बौद्ध समाज मे प्रचारित करने का थोड़ा प्रयत्न किया है । उस से सभी बौद्ध मानसिक रुप से ग्रहणशील है। जो आधुनिक समय मे बौद्ध परंपरा के रुप में स्वीकारने में हमे हर्ज नही है।</p><p style="text-align: justify;">जयभीम नमोबुद्धाय</p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-17121837763093720342022-10-27T16:09:00.001+05:302022-10-27T16:27:25.166+05:30बौद्ध धर्म में अंतिम संस्कार कैसे होता है यहाँ जानिए<table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><tbody><tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgWbjLb5u3htb4NHD3ENaolsN3FrGRv04sPlDYoYas5Yw1FAEE4MRkCePoHbL4ZzXLVkIFUFBkDjS_KglF7dPig6SEJmAAoD-oCxPjnafcW7rqYAAjDXLPowRHbymwJnn8vD1n_FFwrIJ6M9RyaycJmIpymc7-NykdfTLmvgPluwt83hMYjdnWu1Wt2nw/s640/Baudh%20dhram%20me%20antim%20sanskar.jpg" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img alt="Baudh dhram me antim sanskar" border="0" data-original-height="426" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgWbjLb5u3htb4NHD3ENaolsN3FrGRv04sPlDYoYas5Yw1FAEE4MRkCePoHbL4ZzXLVkIFUFBkDjS_KglF7dPig6SEJmAAoD-oCxPjnafcW7rqYAAjDXLPowRHbymwJnn8vD1n_FFwrIJ6M9RyaycJmIpymc7-NykdfTLmvgPluwt83hMYjdnWu1Wt2nw/s16000/Baudh%20dhram%20me%20antim%20sanskar.jpg" title="Baudh dhram me antim sanskar" /></a></td></tr><tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><span style="color: #999999; font-size: x-small;">image credit :&nbsp;flickr</span></td></tr></tbody></table><p style="text-align: justify;">मनुष्य के लिए मृत्यु अवश्यम्भावी है, <a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/baudh-dhram-me-antim-sanskar-kaise-kren.html">अंतिम संस्कार</a> के बाद प्रत्येक धर्म में अलग-अलग संस्कार किए जाते हैं। संस्कार मुख्य रूप से संस्थापक के उत्तर के अनुसार होते हैं। ईसाई धर्म में चालीस डाला गया है। मुस्लिम धर्म में भी ऐसा ही किया जाता है। हिंदू धर्म रीति अनुसार 10/13 डालता है। बौद्ध 7 वीं 14 वीं 21 वीं या 49 वीं पहनते हैं।</p><h2 style="text-align: justify;">बौद्ध धर्म में अंतिम संस्कार विधि:</h2><p style="text-align: justify;">इस संस्कार&nbsp;को पुण्यदान संस्कार&nbsp;या जल दान संस्कार कहा जाता है, पुण्यानुमोदन का अर्थ है मृत व्यक्ति द्वारा किए गए कार्य को स्वीकृति देना, मृत व्यक्ति के कुशल कार्य को याद करना रिश्तेदारों ने कुशल कार्य को स्वीकृति देकर कार्य करते रहने का संकल्प लेना है। इस संस्कार&nbsp;का उद्देश्य यही है। इस संस्कार&nbsp;में पानी छोड़ा जाता है। पति को गाथा कहा जाता है, इसलिए जल दान संस्कार&nbsp;कहा जाता है।</p><p style="text-align: justify;">मृत्यु हर जीव के लिए अपरिहार्य विषय है। दुनिया का लगभग हर धर्म मृत्यु के भय पर आधारित है। मरने के बाद क्या होता है यह एक गहरा सवाल है, हर धर्म ने अपने आप जवाब दिया है। मरने के बाद ईसाई धर्म कयामत इस्लाम धर्म कयामत हिन्दू धर्म मे स्वर्ग नर्क ऐसे विचार दुनिया मे मिलते है मरने के बाद ऐसी काल्पनिक दुनिया पर बौद्ध धर्म कुछ नहीं कहता। ईसाई और मुस्लिम धर्म यह विचार है कि अल्लाह उस व्यक्ति को उसके कर्मों के अनुसार इनाम देगा या सजा देगा जो उसकी मृत्यु के बाद फैसले के दिन या फैसले के दिन है। लगता है हिन्दू धर्म में यह प्रक्रिया लगातार चल रही है।</p><h3 style="text-align: justify;">Baudh dhram me antim sanskar:</h3><p style="text-align: justify;">संबंधित शास्त्र में पाया गया है कि इसके लिए विभिन्न देवताओं की नियुक्ति की गई है। कई ग्रंथों में यह भी वर्णन है कि आत्मा लेने वाला यम, उसका दूत, चित्रगुप्त, कर्म दर्ज करने वाला, कर्म करने वाला भगवान स्वर्ग का इनाम और नर्क में दंड दे रहा है। इन सभी प्रमुख धर्मों को देखते हुए मृत्यु के बाद जो होता है उससे कोई सहमत नहीं है। एक बात तो तय है कि ये धर्म मृत्यु और मृत्यु के भय पर ही पाए जाते हैं।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">ईसाई, इस्लाम, हिन्दू के प्रचारक इंसान के मन पर मौत का आतंक पैदा करते नजर आते हैं। लगता है हिन्दू धर्म में पुनर्जन्म का सिद्धांत पेश किया गया है। पुजारी बार बार कहते हैं कि वर्तमान जन्म में किए गए कर्म अगले जन्म में परिणाम या प्रतिकूल प्रभाव पैदा कर रहे हैं। इस कर्म के अनुसार व्यक्ति को जाति, लिंग, धन का काम मिलता बताया जाता है। पुजारी लगातार प्रभावित करते हैं कि उन्हें वर्तमान व्यक्ति की जाति, लिंग, धन, प्रतिष्ठा आदि मिल गया है।</p><h3 style="text-align: justify;">बौद्ध धर्म में कैसे होता है अंतिम संस्कार:</h3><p style="text-align: justify;">पिछले जन्म के अनुसार, इस पृष्ठभूमि पर अलग-अलग धर्म करते हैं व्यक्ति का अंतिम संस्कार। मौत तो होनी ही है। व्यक्ति की मृत्यु किस उम्र में होती है? कैसी कैसी स्थिति हो जाती है? मौत की तीव्रता इस पर निर्भर करती है। अकाल मृत्यु अपनो को बहुत दुख देती है इससे उबरने का कर्म धर्म करे। ऐसा प्रतीत होता है कि व्यक्ति मुख्य रूप से धर्म संस्थापक के अनुसार अपना अंतिम संस्कार कर रहा है।</p><p style="text-align: justify;">बौद्ध शरीर को स्नान करना चाहिए, वस्त्र पहनना चाहिए, इत्र पुष्प शव को सजाना चाहिए, स्नान से पहले शव का सिर और पैर सुविधाजनक दिशा में रखना चाहिए, आकस्मिक होने पर किसी विशेष दिशा में आग्रह नहीं करना चाहिए मौत, पोस्टमार्टम जरूरी है ऐसी लाश स्नान नहीं करना चाहिए। संक्रामक रोग से एक मरे तो दूसरे संक्रमित होंगे। नहीं, इस तरह स्नान या बचना है।</p><p style="text-align: justify;">स्थिति के अनुसार मृत शरीर के पैर धोएं। तीसरा लो पंचशील पति को दान गाथा लेनी चाहिए। इसकी सबसे पहले कड़वाहट मृत के नजदीकी रिश्तेदारों से छोड़ी जाये और फिर पास के किसी पेड़ पर पानी डाल देना चाहिए। कब्रिस्तान तक जाने की व्यवस्था की जाए जहां लाश को पैर और पीछे आने वाले समूह के सिर होंगे अगर लाश को विशेष रूप से सजाया जाए तो बनाई गई चैनल से न्याय मिले तो लाश को थाली में रखा जाए ओ वहाँ की रचना नजदीकी रिश्तेदारों द्वारा मोमबत्ती, फूल, अगरबत्ती, कडीपेटी, इस सामग्री को लेकर चलें, कब्रिस्तान जाते समय शांति से जाएं। सजा हुआ बर्तन हो तो बुद्ध सरनाम गच्छामी की धुन लगायें। रोटी का टुकड़ा लेकर शव के साथ आराम करने के अंधविस्वास पद्धति से बचने के लिए शव को पानी देने की जरूरत नहीं।</p><p style="text-align: justify;">परिवार के सम्बन्ध के अनुसार हो सके तो दफनाने या दफनाने, शव को मेडिकल कॉलेज में दान कर देना चाहिए। स्थिति के अनुसार मृत व्यक्ति की नेत्र दान अन्य अंग दान की जा सकती है, यहां याद रखना बहुत अच्छा है कि मृत व्यक्ति का नेत्र दान श्रीलंका में होता है। चूंकि बड़े पैमाने पर हो रहा है इसलिए अंधों की संख्या कम है। एक ये भी है। बहुत बड़ा सामाजिक और धार्मिक कार्य है।</p><p style="text-align: justify;">शव के लिए शव को आश्रय या दफन गृह में रखना चाहिए। मौजूद नजदीकी रिश्तेदार तीन बार हाथों में जला हुआ मोमबत्तियां लेकर पहनें। शरण के आस पास जहाँ खड़े हो मोमबत्ती जलाओ उसे रख देना चाहिए सभी को खड़े होकर अंतिम श्रद्धांजलि अर्पित करनी चाहिए। नजदीकी रिश्तेदार सरणों में आग लगा दें। मरने वाले व्यक्ति का नाम संक्षिप्त रूप से बताया जाए जब तक सारण में आग नहीं लग जाती।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">स्थिति के अनुसार गणमान्य लोगों द्वारा श्रद्धांजलि अर्पित की जानी चाहिए। राख सवर्णे पूनानुमोदन संस्कार&nbsp;के दिनांक,दिन,समय,स्थान के बारे में परिवार से चर्चा करते हुए। शारीरिक स्थिति के अनुसार समर्पण को दाहिने हाथ में लेकर वापस चलना चाहिए। नीबू की पत्ती खाने, दरवाजे पर बैठकर दरवाजे पर चिल्लाना जैसे बेकार संस्कारो से बचना चाहिए।</p><h3 style="text-align: justify;"><span style="text-align: left;"><b>अंतिम&nbsp;</b></span><b>संस्कार हेतु सामग्री:</b></h3><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>1) टेबल हाई सीट।</li><li>2) भगवान बुद्ध / डॉ. बाबासाहेब की तस्वीरें</li><li>3) समय पर व्यक्ति की फोटो।</li><li>4) टी फुट (छोटी सीट)</li><li>5) सफेद कपड़ा २ मीटर</li><li>6) अगरबत्ती / मोमबत्ती पैकेट, माचिस</li><li>7) फोटो के लिए तीन हार</li><li>8) पूजा के लिए छुट्टी के फूल (आधा किलो फूल)</li><li>9) तीन प्लेन</li><li>10) दो गिलास चावल भरे</li><li>11) पानी से भरे दो तांबे</li><li>12) एक कटोरा</li><li>13) पिंपल के पांच पानी</li><li>14) पांच प्रकार के पांच फल</li><li>14) डोरा बंडल, क्रुती</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">ऊंची सीट पर भगवान बुद्ध और डॉ बाबासाहेब आंबेडकर की छवि और छोटी सीट पर मृत व्यक्ति की फोटो लगाई जानी चाहिए। परिवार के मुखिया द्वारा चित्र पर पुष्प अर्पित करना चाहिए। अगरबत्ती मोमबत्ती जलाना चाहिए। मुख्य व्यक्ति द्वारा कालातीत व्यक्ति की छवि को माला अर्पित करते हुए।</p><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>घर के सभी (वंदन) को पंचांग को प्रणाम करना चाहिए।</li><li>भन्तेजी हो तो निवेदन करे:</li><li><u>त्रिसरण पंचशील</u> समुदाय या बौद्ध आगे कहे और सभी उपस्थित लोग पीछे कहे।</li><li>बुद्ध को बुद्ध पूजा गाथा के रूप में पूजना चाहिए।</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">भीम स्मरण एवं भीमस्तुति गाथा के रूप में डॉ. बाबासाहेब की पुष्पों से पूजा करनी चाहिए। छोटे बच्चों के लिए भगवान बुद्ध और बाबासाहेब की यादों में फूल बहाए जाने चाहिए। बोलो संकल्प की गाथा।</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/baudh-sanskar-me-marne-ke-baad-kya-krte.html">बौद्ध संस्कार में मृत्यु बाद अस्थि क्या करते हैं?</a></p><div style="text-align: justify;"><b>पतिदान:</b>&nbsp;परिवार के मुखिया से खाली थाली में कटोरी रखकर ताम्बे में गाथा समाप्त होने तक जलधारा छोड़ दें।</div><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>परित्राण पाठ को गाथा कहा जाना चाहिए।</li><li>पूनानुमोदन गाथा कहनी चाहिए।&nbsp;</li><li>हर किसी को खुशी की कहानी कहना चाहिए,&nbsp;</li><li>एक आशीर्वाद की गाथा कहिये।</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">मनुष्य ने जन्म से लेकर मृत्यु तक किये हुए पुण्य/पुण्य की स्वीकृति ही पुण्य है, भन्तेजी या बौद्ध धम्म देश का ध्यान रखें। फिर तो श्रद्धांजलि पर शोक सभा में भाषण लेना चाहिए।</p><p style="text-align: justify;">के बाद पहले दो मिनट मौन खड़े होकर श्रद्धांजलि अर्पित करते हुए।</p><p style="text-align: justify;"><b>संदर्भ:&nbsp;</b>(बौद्ध जीवन संस्कार पाठ) सरनात्तय बोलिये।</p><p style="text-align: justify;">उपस्थित लोगों को दिवंगत व्यक्ति की तस्वीर पर फूल ले जाने के लिए कहा जाना चाहिए। कार्यक्रम का समापन करते हुए। '(नमो बुध्दाय, जय भीम, जय भीम)</p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-87605100620464911952022-10-27T05:55:00.001+05:302022-10-27T21:24:27.900+05:30हीनयान और महायान उत्पत्ति कैसे हुई इसका क्या अर्थ है?<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgUaL7FbVi2mOON67vkAKBpHOaYCYLPCiY9AUNKXOfU0hwJiV-ryJokrTLRuN8LHNY3knifIh1fsyqhIcH5kvSXr5cEPm-RaadvaOin1JkngdzKRK4igcgXPpd2PaowXOzbItqe5qpjvLPtC7s3rf7oycjLgfmKKvOQ48NsZkbk-YA_Fldt6mfR5FiM2g/s640/Why%20is%20it%20called%20Mahayana%20and%20what%20does%20it%20mean.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Hinayana aur Mahayana" border="0" data-original-height="409" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgUaL7FbVi2mOON67vkAKBpHOaYCYLPCiY9AUNKXOfU0hwJiV-ryJokrTLRuN8LHNY3knifIh1fsyqhIcH5kvSXr5cEPm-RaadvaOin1JkngdzKRK4igcgXPpd2PaowXOzbItqe5qpjvLPtC7s3rf7oycjLgfmKKvOQ48NsZkbk-YA_Fldt6mfR5FiM2g/s16000/Why%20is%20it%20called%20Mahayana%20and%20what%20does%20it%20mean.jpg" title="Hinayana aur Mahayana" /></a></div><br /><h2 style="text-align: justify;">महायान की उत्पत्ति कैसे हुई?</h2><div style="text-align: justify;">Hinayana aur Mahayana: महायान के बारे में कई तरह की गलतफहमी और विचार हमारे पास आते हैं। विशेष रूप से महायान (महा+यान) शब्द जिसमें "प्रीफिक्स) के बारे में कोई स्पष्टता नहीं है जिसे 'यान' कहते हैं और 'यान' क्या है? और समझ में नहीं आ रहा कि यह कैसे व्यवस्थित है, महायान के बारे में भ्रम पैदा होते दिख रहे हैं। सर्वप्रथम भगवान बुद्ध ने महायान के अनुसार तीन "यान" सिखाये हैं।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h3 style="text-align: justify;">हीनयान और महायान क्या होता है?</h3><div style="text-align: justify;"><ul><li>1. श्रावकयान</li><li>2. हर बुद्धयान और</li><li>3. बोधीसत्वयान</li></ul></div><p style="text-align: justify;">इसी प्रकार हम पाते हैं कि भगवान बुद्ध ने स्वयं पहले दो को "हीनयन" और तीसरे को "महायान" कहा था। आजकल "हिनायन" शब्द का प्रयोग तरह तरह तरह के गलत प्रचार के कारण नहीं किया जाता है, पाया जाता है कि "हिनायन" और "महा" शब्द परिभाषित किये गए हैं और बुद्ध जो कहने की कोशिश कर रहे हैं उसे समझ नहीं रहे हैं और महायान शास्त्र का अध्ययन नहीं कर रहे हैं। अतिरंजित पाया जाता है।</p><div style="text-align: justify;">अब चलते हैं स्पष्टीकरण की ओर योग्य या केवल बुद्ध होने की इच्छा रखने वालों की शिक्षा पहले दो यनों के अधीन होती है जबकि व्यक्ति या जो सत्व शाक्य मुनि की तरह पर्याय बनने की इच्छा रखते हैं, उनके लिए जमा की जाती है या जो उपदेश दिया जाता है। त्रिपिटक है, बोधीसत्वयान के अधीन रखा जाता है।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h3 style="text-align: justify;">बोधिसत्वयन या महायान पर्यायवाची शब्द हैं:</h3><p style="text-align: justify;">महायान के 'महा' शब्द की व्याख्या अलग-अलग तरीकों से की जाती है। लेकिन सबसे पहले मैं यहाँ 'यान' शब्द का अर्थ कहूंगा।</p><p style="text-align: justify;">यान शब्द के दो प्रकार के अनुच्छेद हैं अर्थात संस्कृत में दो प्रकार से समझाया गया है। पहला वाला: 'जो' जाता है उसे 'यान' कहते हैं (ययाते अनेनेति यानम)। इस विडंबना के अनुसार 'जिस से मंजिल की ओर जाता है, उसे यान कहते हैं।. उस अर्थ में 'यान' को यहाँ मार्ग कहते हैं।</p><p style="text-align: justify;">विरोधाभास के दूसरे मार्ग को 'यान' कहते हैं (ययाते अस्मििति यानम) यहां की इस मूर्ति के अनुसार "यान" शब्द का अर्थ फल है।</p><h3 style="text-align: justify;">महायान&nbsp;का अर्थ क्या है?</h3><p style="text-align: justify;">कुल मिलाकर "महायान" शब्द का अर्थ है कर्मधय समास "वह भी 'यान' है और वह भी बड़ा (महाचा तद्यनान महायानम)" - इसलिए इसे "महायान" कहा जाता है।</p><p style="text-align: justify;">अब यहाँ यान का मतलब बताया गया है, महा का क्या मतलब है? यह अभी तक स्पष्ट नहीं बताया गया है। आर्य असंग ने अपनी पुस्तक "महायान सूत्रलंकार" में इसे इस तरह दिखाया है।</p><h4 style="text-align: justify;">महायान में चार प्रसिद्ध सूत्र:</h4><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>आलंबनमहत्त्वं च प्रतिपत्तेर्द्वयोस्तथा।&nbsp;</li><li>ज्ञानस्य विर्यारम्म्भस्य उपाये कौशलस्य च।&nbsp;</li><li>बुद्ध कर्मणा के महत्व का महत्व :</li><li>एतन्महत्त्वयोगाद्धि महायानं निरुच्यते।</li></ul><p></p><h3 style="text-align: justify;">महायान का विकास कब हुआ था?</h3><div style="text-align: justify;">सात प्रकार योग को महायान कहा जाता है।</div><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>1. मुद्रा का महत्व</li><li>2. परिणाम का महत्व</li><li>3. ज्ञान जरूरी है</li><li>4. वीर्य शुरू करने का महत्व</li><li>5. उपचार का महत्व - कौशल</li><li>6. समुदाय का महत्व</li><li>7. बुद्ध कर्म का महत्व</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">इन सात कारणों से महायान को 'महा' कहा जाता है, अर्थात इन सात "महत्व" के कारण आचार्य आर्य असंग ने 'महा' शब्द का अर्थ ऐसे बताया है। बुद्ध एक तरह से उत्पन्न करता है, उसे अनेक चीजों के साथ 'बड़ा यान' कहा जाता है। अब यहाँ इन सात बिन्दुओं का अर्थ होने से बेहतर समझेंगे कि इसे 'महान' क्यों कहा जाता है? तो इसे 'बिग यान' क्यों कहा जाता है? इसमें सात "महत्वपूर्ण" क्यों हैं?</p><h3 style="text-align: left;"><span style="text-align: justify;">1. मुद्रा का महत्व</span></h3><p style="text-align: justify;">Importance Importance: यहां 'Importance of Importance' अर्थात महायान के तहत अनंत प्रकार के सूत्र और शास्त्र का अध्ययन करना होगा। इसका मतलब यह भी है कि जो बोधिसत्व पर चढ़कर बुद्ध बनने का इरादा रखते हैं उन्हें श्रावकयन के सभी सूत्र, हर बुद्धयान और बोधिसत्वयान का अभ्यास करना चाहिए। ऐसा करने पर ही इस 'यान' से बुद्ध होने के अलावा विभिन्न प्रकार के पशु या तत्व में क्षमता होती है, उसी अनुसार उन्हें श्रावकयान, प्रत बुद्धयान या महायान सिखाया जा सकता है।</p><h3 style="text-align: justify;">2. परिणाम का महत्व:&nbsp;</h3><p style="text-align: justify;">यहां 'प्रतिपट्टी' एक प्रकार का फल निष्कर्ष है जो फलों का उत्पादन है। जब व्यक्ति बुद्ध के निकट होता है, तब वहाँ दो "प्रतिपट्टी" होती है। एक स्वार्थ और दूसरा स्वार्थ। या इसे इस तरह भी कहा जा सकता है: पहला स्वार्थ और दूसरा अखंड सम्पत्ति। मैं यहाँ यह कहना चाह रहा हूँ कि जिसके पास बुद्ध है वो अपना कल्याण करेंगे क्योंकि क्लेशावन और उसकी वासना को उनके मन से पूरी तरह से दूर करने के बाद बच्चे जबकि बुद्ध के अलावा बुद्ध के गुण त्रिगुण, विविध प्रकार के गुण हैं आईएस अमीर हैं। इसके बाद पराठा यानी कई तत्वों का लाभ उठाया जा सकता है। इसी लिए कहते हैं एक दूसरे की अहमियत है। क्योंकि जब तक अधिक से अधिक गुण इकट्ठा करके दस भूमि पार नहीं कर लेते, तब तक सारे बुद्ध गुण प्राप्त नहीं होते, जब तक आप अधिक से अधिक गुण इकट्ठा नहीं करते, तब तक ज्ञान को हटाकर दस गेंद, चार वेश्यावृति आदि बुद्ध गुण प्राप्त नहीं होते।</p><h3 style="text-align: justify;">3. ज्ञान महत्वपूर्ण है:</h3><p style="text-align: justify;">महायान को 'महा' कहने का अर्थ भी उसमें निहित ज्ञान की पूर्णता से होता है। क्योंकि श्रावकयान की तुलना में बोधिसत्व को ज्ञान में कुछ और ज्ञान प्राप्त करना पड़ता है। यहाँ विशेष रूप से कहने की कोशिश की जा रही है, बोधीसत्वयान में पुद्गल,नैरात्म्य ज्ञान और धार्मिक ज्ञान दोनों प्राप्त करना चाहिए या साक्षात्कार करना चाहिए। श्रावकयान और हर बुद्धयान यह भी कहता है कि यह पुद्गल नैरात्म्य का ज्ञान है यानी पांच जो पुद्गल के अंदर मौजूद है, उसमें आत्मा नहीं होती। लेकिन सभी धर्मों में आत्मा नहीं होती या त्रिकोटी शुद्धता के बारे में सभी धर्मों का खालीपन केवल महायान के मार्ग में पुण्य करने से ही प्राप्त होता है।</p><h3 style="text-align: justify;">4. वीर्य आरंभ करने का महत्व:&nbsp;</h3><p style="text-align: justify;">बुद्ध बनने के लिए थोड़े समय का अभ्यास संभव नहीं है। उसके लिए बोधिसत्व को तीन या चार असंख्य कल्पों से सोलह, बत्तीस कल्प तक साधना करनी पड़ सकती है। और उस अभ्यास काल में बोधिसत्व से डरे बिना हार माने बिना परामिता और सद्गुणों का लगातार अभ्यास करते रहे जब तक आप बौद्ध धर्म प्राप्त नहीं करते इसलिए इसे महायान कहा जाता है क्योंकि आपको कड़ी मेहनत या मेहनत करनी पड़ती है. विभिन्न बौद्ध ग्रंथों में मिलता है कि हमने निराशा के कारण बोधिसत्व मार्ग छोड़ दिया है। जैसे शरी का बेटा महायान में अभ्यास करते समय निराश हो गया और बाद में श्रावकयान में अभ्यास करने चला गया।</p><h3 style="text-align: justify;">5. समाधान- कौशल का महत्व:&nbsp;</h3><p style="text-align: justify;">बोधीसत्वयान में कई कौशल होने के कारण भी इसे महायान कहा जाता है। यद्यपि धन आदि की दृष्टि से टकराव होता है। परोपकार के दृष्टिकोण से कोई टकराव नहीं है, इसलिए दुख की परमता प्रकृति नहीं है, इसलिए बोधिसत्व पूरे संकट को दूर किए बिना पुण्य बनाए रखने में बहुत समय लेता है, यह कौशल का समाधान भी है। साब को महायान कहते है महायान ग्रंथ में बोधिसत्व की इच्छा हो तो प्रज्ञा पारमिता की छठी भूमि में साधना की जा सकती है, लेकिन उस स्थिति में श्रावक निर्वाण में पड़कर बुद्ध नहीं बन सकता या विलम्बित नहीं हो सकता इसलिए दस भूमि तक कुछ क्लेश शेष रह जाते हैं। भार के पर्यायवाची की राह ले रहे हैं। यहाँ जो कहने की कोशिश है वह हुनर है, ज्ञान संसार में लीन नहीं होता और करुणा संसार का त्याग नहीं करती। ऐसे कौशल वाला 'यान' होने के कारण इसे महायान कहते हैं।</p><h3 style="text-align: justify;">6. समुदगम महत्व:</h3><p style="text-align: justify;">यहाँ बोधिसत्वयन का अभ्यास, इसके विभिन्न पहलुओं का अभ्यास, दस गेंद की उपलब्धि, चार वेश्यावृत्ति, एक बुद्ध में अठारह स्वदेशी धर्म। विभिन्न गुणों का प्रकोप होने के कारण इसे महायान कहते हैं। लेकिन श्रावकयान और हर बुद्धयान में ऐसा संभव नहीं है। श्रावक और हर बुद्ध में वो गुण नहीं है जो बुद्ध में है। इसलिए इसे महायान कहते हैं।</p><h3 style="text-align: justify;">7. बुद्ध कर्म का महत्व:</h3><p style="text-align: justify;">बोधीसत्वयान के तहत विश्व हित के लिए बुद्ध जीवो को लाभ देने के लिए विभिन्न प्रकार के क्रियाकर्म करते हैं। उस बारात में विशेष रूप से ललितबिस्त सूत्र में तीन प्रकार के चरित्र और विभिन्न हितों के लिए अतिमुक्ति, निकट चरित्र, उन सभी प्रकार के जीवों को लोक व्यवहार दिखा कर। गिनती करने के लिए बहुत अच्छा है, क्योंकि उन्हें ट्रैक पर लाने के लिए कई प्रकार की पकड़ होती है ऐसा कहा गया है। इस चीज को महायान इसलिए कहा जाता है क्योंकि इसमें बुद्ध कर्म का महत्व है जो महायान के तहत बुद्ध बनने के बाद ही किया जा सकता है।</p><p style="text-align: justify;">अत: महा कहने वाले को अहंकार दिखाना है, या महान शब्द जोड़कर अपना समूह बड़ा कहना है, महायान के गुण दिखाना है, दूसरों को नीच दिखाना है या महायान के नीच गुण दिखाना है। मैं कहने की कोशिश कर रहा हूँ कि यह 'यान' बड़ा है। इसमें कई प्रकार की सामग्री है जो बहुत सारे बुद्ध बनाते हैं। बड़ा यान कहने की कोशिश में इसे एक लंबी दूरी पार करनी पड़ती है।</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:&nbsp;</b><a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/baudh-diksha-dhammachakar-pravartan.html">धम्मचक्र प्रवर्तन का दिन क्या है</a></p><p style="text-align: justify;">श्रावकयान को आजकल बाजार में हिनायन नहीं कहते, क्योंकि "अनंत" शब्द का नेपाल में या भारत की प्रवृत्ति की भाषा में अलग अर्थ है, इसका मतलब है "पोपिंग" या "निचा दिखाना" एक नकारात्मक अर्थ के रूप में इस्तेमाल किया जाता है। लेकिन इसका उपयोग केवल आधुनिक समय में ही किया जाता है।</p><h3 style="text-align: justify;">महायान का प्रमुख ग्रंथ:</h3><p style="text-align: justify;">लेकिन बौद्ध ग्रंथ देखें तो महायान का तकनीकी शब्द 'महान' और हिनायन का 'हीन' प्रधान तकनीकी शब्द है। बस इतना कहना चाहता हूँ कि हिनायन कुछ काम पूरे कर सकता है, ये छोटा होगा, ज्यादा काम नहीं करेगा, बहुतों का कल्याण नहीं होगा, बहुतों का कल्याण नहीं होगा और बहुतों का हो नहीं सकता, क्योंकि व्यवहार में कुछ काम होते हैं, उसे ही 's' कहते हैं मॉल Yan' यह उस अर्थ में बस छोटा है। और यह बुद्ध नहीं बनाता है। ज्ञान की प्राप्ति नहीं होती। बुद्ध के गुण पैदा नहीं होते।</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/happiness-path-of-lord-buddha.html">भगवान बुद्ध ने बताया सुख का मार्ग क्या है?</a></p><p style="text-align: justify;">जिस तरह बुद्ध 'तीन यान' पढ़ाकर लाखों, करोडो, करोडो, अरबो पशु को लाभ हो सकता है, उसी तरह उसे 'कम' कहा जाता है क्योंकि उससे जानवरों को लाभ नहीं हो सकता, क्योंकि हिनायन के तहत श्रावकयन और हर बुद्धयान अंत तक जाकर योग्य और केवल हर बुद्ध ही होगा। योग्यता और हर बुद्ध की तुलना एक बुद्ध से नहीं की जा सकती न महायान के अनुसार न श्रावकयान के अनुसार। बुद्ध का गुण अकल्पनीय रूप से योग्य और हर बुद्ध से कहीं अधिक महान और अतुलनीय है। इसके बारे में बाद में फिर लिखूंगा।</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/fate-karma-and-destiny.html">हम अच्छे कर्मों के चक्रव्यूह में फंस गए हैं जानिए कैसे?</a></p><p style="text-align: justify;"><u>साभार:</u> बौद्ध दर्शनशास्त्र, अभिधर्मकोष, दशभूमिक सूत्र, महायान सूत्रलंकार, बोधिसत्वभूमि आदि।</p><p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; (भवतु सर्व मंगलम्)</p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-63538278146625469752022-10-26T08:38:00.013+05:302022-10-26T08:41:50.153+05:30बौद्ध धर्म की दस विशिष्ट विशेषताएं: Ten Distinctive Features of Buddhism<div style="text-align: justify;"><table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><tbody><tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjADHTwB0FOXbCBOvg-Bk2q2_J77Zi_QnE4XLIaOrEcMjzyefTYYsvk88AgEpMm8yQM30nBLb0t6IhOxmvmN9a92_-NITo0-YDR0zLwaqw7AQ_2ZRmf5zMkVfMyArpysKeFVJJSV5AEyzdwB8OXEpYd8WkrBwFl0-NmhgpoyMAlvtbx502cgibnDoH_tg/s640/Buddhism_Ten_Distinctive_Features_of_Buddhism.jpg" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img alt="Buddhism, Ten Distinctive Features of Buddhism" border="0" data-original-height="360" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjADHTwB0FOXbCBOvg-Bk2q2_J77Zi_QnE4XLIaOrEcMjzyefTYYsvk88AgEpMm8yQM30nBLb0t6IhOxmvmN9a92_-NITo0-YDR0zLwaqw7AQ_2ZRmf5zMkVfMyArpysKeFVJJSV5AEyzdwB8OXEpYd8WkrBwFl0-NmhgpoyMAlvtbx502cgibnDoH_tg/s16000/Buddhism_Ten_Distinctive_Features_of_Buddhism.jpg" title="Buddhism_Ten_Distinctive_Features_of_Buddhism" /></a></td></tr><tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><span style="color: #666666; font-size: x-small;">Buddhism</span></td></tr></tbody></table><span lang="HI" style="font-family: inherit;"><br /></span></div><div style="text-align: justify;"><span lang="HI" style="font-family: inherit;">पिछली दो शताब्दियों से</span><span style="font-family: inherit;">,&nbsp;</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">बुद्धिज़्म अपने दर्शन की सादगी और पीड़ा और मुक्ति की समस्या के लिए व्यावहारिक और तर्कसंगत दृष्टिकोण के कारण पश्चिमी दुनिया में भी अपना स्थान बना रहा है। नीचे प्रस्तुत बुद्धिज़्म&nbsp;</span><span style="text-align: left;">Buddhism</span><span style="font-family: inherit;">&nbsp;की दस सबसे महत्वपूर्ण विशिष्ट विशेषताएं हैं जो इसे अद्वितीय और शिक्षित और जागृत दिमागों के लिए आकर्षक बनाती हैं।</span></div><div style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><br /></span></div><h2 style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">बुद्ध</span>&nbsp;<span lang="HI">बौद्ध धर्म</span> के संस्थापक:&nbsp;<o:p></o:p></span><span style="text-align: left;">Buddha founder of Buddhism</span></h2><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">बौद्ध धर्म</span>&nbsp;</span><span style="text-align: left;"><a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/ten-distinctive-features-of-buddhism.html">Buddhism</a>&nbsp;</span><span style="font-family: inherit;">का जन्म भारत में छठी शताब्दी ईसा पूर्व में हुआ था। यह वर्तमान में चौथा सबसे बड़ा विश्व धर्म है। एक समय में, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">यह आधे सभ्य दुनिया में</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">विशेष रूप से एशिया में भारतीय उपमहाद्वीप से लेकर बर्मा</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">तिब्बत</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">थाईलैंड</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">चीन</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">मंगोलिया</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">दक्षिण पूर्व एशिया</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">कोरिया और जापान तक प्रचलित था। ईसाई धर्म के आगमन से पहले</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">बुद्धिज़्म दुनिया का सबसे प्रमुख धर्म था। कई विद्वानों का मानना ​​​​है कि बुद्धिज़्म&nbsp;</span><span style="text-align: left;">Buddhism</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">&nbsp;के कई मठों और अनुष्ठानों ने ईसाई धर्म में अपना रास्ता खोज लिया। </span><span style="font-family: inherit;">2010</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;"> के एक सर्वेक्षण के अनुसार</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">दुनिया की लगभग </span><span style="font-family: inherit;">10%</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;"> आबादी बुद्धिज़्म के विभिन्न स्कूलों का अभ्यास करती है।</span></p><h3 style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;">1. <span lang="HI">बौद्ध धर्म</span> बुद्ध द्वारा स्थापित एक धार्मिक धर्म है:</span></h3><p style="text-align: justify;"><b>Buddhism is a religious religion founded by the Buddha</b></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">संस्कृत और पाली में बौद्ध धर्म का असली नाम बुद्ध धर्म या बौद्ध धर्म (</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism)</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">&nbsp;है</span><span style="font-family: inherit;">। यह सिद्धार्थ गौतम द्वारा प्रतिपादित धर्म (कानूनों का एक समूह) को संदर्भित करता है, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जो बुद्ध का मूल नाम था। उनका जन्म भारतीय उपमहाद्वीप में छठी शताब्दी ईसा पूर्व में एक राजसी परिवार में हुआ था। अपनी युवावस्था में कुछ शुरुआती अनुभवों ने उन्हें अपने शाही जीवन को त्याग दिया और अस्तित्व की पीड़ा की समस्या के स्थायी समाधान की तलाश में उत्तर भारत की खोज में चले गए। छह या सात साल के कठोर अभ्यास के बाद</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">उन्होंने वर्तमान बोधगया के पास एक बोधि वृक्ष के नीचे ज्ञान प्राप्त किया और बुद्ध बन गए</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जो प्रबुद्ध थे। उसके बाद</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">उन्होंने भारत में बड़े पैमाने पर यात्रा की</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">और एक बड़े अनुयायी को आकर्षित किया</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">धर्म के चक्र को गति दी और दुनिया के सबसे महान धर्मों में से एक का निर्माण किया।</span></p><h3 style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;">2. <span lang="HI">बुद्ध एक उपाधि है नाम नहीं:&nbsp;</span><o:p></o:p></span><span style="text-align: left;">Buddha is a title not a name</span></h3><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">बुद्ध शब्द स्वयं संस्कृत शब्द बुद्धि से लिया गया है</span>, <span lang="HI">जिसका अर्थ है बुद्धि</span>, <span lang="HI">उच्च मन या समझदार ज्ञान। बुद्ध का अर्थ है वह जिसमें बुद्धि पूरी तरह से जाग्रत हो</span>, <span lang="HI">और जो सत्य को समझ सके। इस प्रकार</span>, <span lang="HI">बुद्ध एक व्यक्ति के नाम के बजाय एक उपाधि या एक</span><span lang="HI"> </span><span lang="HI">राज्य है। कोई भी व्यक्ति अपने मन और शरीर को शुद्ध करके</span>, <span lang="HI">बुद्धत्व प्राप्त कर सकता है और विवेक के माध्यम से बुद्ध बन सकता है। बुद्धिज़्म&nbsp;</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism&nbsp;</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">की स्थापना करने वाले मूल बुद्ध को आमतौर पर दूसरों से अलग करने के लिए "बुद्ध" कहा जाता है। बुद्ध के पास अन्य उपाधियाँ थीं जैसे आर्यपुत्र (एक आर्य या एक महान व्यक्ति का पुत्र)</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">शाक्यमुनि (शाक्यों का सन्यासी)</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">आदि। मूल बौद्ध शिक्षाओं के अनुसार</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">एक व्यक्ति असंख्य जन्मों के बाद बुद्धत्व प्राप्त करता है। शुद्धि के द्वारा मन और शरीर की अशुद्धियाँ। कुछ बौद्ध मानते हैं कि उनसे पहले कई बुद्ध थे</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">और उनके बाद कई और होंगे।</span></p><h3 style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;">3. <span lang="HI">बौद्ध धर्म</span> के तीन रत्न:&nbsp;<o:p></o:p></span><span style="text-align: left;">The three Jewels of Buddhism</span></h3><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">तीन रत्न बुद्धिज़्म&nbsp;</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">&nbsp;के तीन मुख्य पहलुओं अर्थात् बुद्ध</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">धर्म और संघ का उल्लेख करते हैं। कई बौद्ध परंपराओं में</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">भिक्षुओं से अपेक्षा की जाती है कि वे अपनी दीक्षा के समय</span><span style="font-family: inherit;">, "</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">बुद्धम शरणं गच्छामि</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">धर्मं शरणं गच्छामि और संघम शरणं गच्छामि" मंत्र का पाठ करते हुए उनकी शरण लें। इसका अर्थ है</span><span style="font-family: inherit;">, "</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">मैं बुद्ध</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">धर्म और संघ की शरण में जाता हूं।" वे इसे निर्वाण प्राप्त करने के अपने संकल्प को मजबूत करने के लिए आध्यात्मिक सफाई के लिए एक प्रतिज्ञान के रूप में भी इस्तेमाल कर सकते हैं। बुद्ध के दिनों में</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">उनके अनुयायी अपने घूमने के दौरान और भिक्षा मांगते समय इसका पाठ करते थे। इसने न केवल उन्हें उद्देश्य और संकल्प को याद रखने में मदद की बल्कि उन क्षेत्रों के लोगों को भी आकर्षित किया जहां वे घूमते थे।</span></p><h3 style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;">4. <span lang="HI">बौद्ध धर्म</span> का मूल दर्शन यह सांसारिक और तर्कसंगत है</span></h3><div style="text-align: justify;"><b>The center way of thinking of Buddhism is this common and objective</b></div><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">चार आर्य सत्य</span>, <span lang="HI">जो बुद्ध द्वारा प्रस्तावित किए गए थे</span>, <span lang="HI">बुद्धिज़्म&nbsp;</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism&nbsp;</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">के मूल दर्शन का गठन करते हैं। उन्हें प्रस्तावित करते हुए</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">बुद्ध ने किसी दैवीय अधिकार का दावा नहीं किया। वे उनके व्यावहारिक अवलोकन और शुद्ध तर्क पर आधारित थे और किसी भी व्यक्ति द्वारा आसानी से मान्य या पता लगाया जा सकता है। चार आर्य सत्य इस प्रकार हैं। पहला</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जीवन बिना किसी अपवाद के दुखों से भरा है। दूसरा</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">इच्छा दुख का मूल कारण है। तीसरा</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">दुख को समाप्त करना संभव है</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">और चौथा</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">यह अष्टांगिक मार्ग या मध्य पथ पर सही ढंग से रहकर किया जा सकता है। वास्तव में</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">बुद्ध उन्हें प्रतिपादित करने वाले पहले व्यक्ति नहीं थे। वे प्राचीन भारत की कई आध्यात्मिक परंपराओं में पहले से ही जाने जाते थे। बुद्ध ने सबसे पहले उन्हें एक उचित क्रम में रखा और उन्हें हल करने के लिए एक व्यावहारिक दृष्टिकोण का सुझाव देकर उन्हें केंद्रीय ध्यान में लाया।</span></p><div style="text-align: justify;"><h3><span style="font-family: inherit;">5. <span lang="HI">बौद्ध धर्म</span> हर चीज की नश्वरता में विश्वास करता है।</span></h3><div><b>Buddhism trusts in the fleetingness of everything.</b></div></div><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">बुद्धिज़्म मानता है कि अस्तित्व के बारे में कुछ भी स्थायी या शाश्वत नहीं है। न तो कोई शाश्वत ईश्वर है और न ही एक शाश्वत आत्मा। इसके अलावा</span>, <span lang="HI">कोई निर्माता भगवान या सृजन का एक कुशल कारण नहीं है। यहां तक ​​​​कि देवता भी क्षय और विघटन के अधीन हैं। चीजों के एकत्रीकरण के कारण कारण और प्रभाव के माध्यम से चीजें और प्राणी अस्तित्व में आते हैं। प्राणियों के मन और शरीर हो सकते हैं</span>, <span lang="HI">लेकिन वे अस्थायी रूप हैं और उम्र बढ़ने</span>, <span lang="HI">बीमारी और मृत्यु के अधीन हैं। अस्तित्व की अनित्यता प्राणियों के लिए दुख का एक प्रमुख स्रोत है</span>, <span lang="HI">क्योंकि वे विषयों के प्रति आकर्षण और घृणा विकसित करते हैं और इच्छाओं के माध्यम से उनसे जुड़ जाते हैं। अनित्यता के कारण प्राणी जन्म और मृत्यु के अधीन हैं। कर्म के कारण वे जन्म-मरण के चक्र में फंस जाते हैं। इच्छाओं पर काबू पाने</span>, <span lang="HI">वैराग्य पैदा करने और अष्टांगिक मार्ग पर पुण्य और विवेक का अभ्यास करने से</span>, <span lang="HI">वे निर्वाण प्राप्त कर सकते हैं और इससे बच सकते हैं।</span></span></p><div style="text-align: justify;"><h3><span style="font-family: inherit;">6. <span lang="HI">निर्वाण मोक्ष या कैवल्य के समान नहीं है<br /></span></span></h3><span lang="HI"><b>Nirvana isn't equivalent to Moksha or Kaivalya</b></span></div><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">भारत की सभी धार्मिक परंपराओं में</span>, <span lang="HI">मुक्ति का अर्थ संसार या जन्म और मृत्यु के चक्र से अंतिम मुक्ति है। कुछ अन्य धर्म का मानना ​​​​है, कि मुक्ति (मोक्ष) प्राप्त करने पर</span>, <span lang="HI">मुक्त आत्माएं अमर दुनिया की यात्रा करती हैं</span>, <span lang="HI">जहां वे हमेशा के लिए मौजूद हैं</span>, <span lang="HI">कभी वापस नहीं आती हैं। जैन यह भी मानते हैं कि मुक्ति या एकांत (कैवल्य) पर</span>, <span lang="HI">आत्माएं सर्वज्ञ जागरूकता प्राप्त करती हैं और उच्चतम स्तर पर चढ़ती हैं। हालांकि (</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism)</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">&nbsp;बौद्ध मानते हैं कि मुक्ति के बाद जीव कहीं नहीं जाते हैं। चूंकि उनके पास शाश्वत आत्माएं नहीं हैं</span>।<span style="font-family: inherit;">&nbsp;</span></p><p style="text-align: justify;"></p><table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><tbody><tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgsUUUbmKz-ro7loZz0fnolqNbOwsQA-SQ9oan4DEniilB_HywDWatwVjGLTTLqhIUsTX896GaX5u2KRoORfzwyFjl1AWjinL6waPc7tVPhugimxSi3P3Gn7fkqDRc83nXV5VFALmmVGHqJMhVtLmHbnvlExUWIAKEjI3ohn4EcIA8cvFH_9vFnMAilZw/s640/Buddha_%20vandana_sampurna_buddha_vandana%20(2).jpg" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img alt="Buddhism Ten Distinctive Features of Buddhism" border="0" data-original-height="403" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgsUUUbmKz-ro7loZz0fnolqNbOwsQA-SQ9oan4DEniilB_HywDWatwVjGLTTLqhIUsTX896GaX5u2KRoORfzwyFjl1AWjinL6waPc7tVPhugimxSi3P3Gn7fkqDRc83nXV5VFALmmVGHqJMhVtLmHbnvlExUWIAKEjI3ohn4EcIA8cvFH_9vFnMAilZw/s16000/Buddha_%20vandana_sampurna_buddha_vandana%20(2).jpg" title="Buddhism Ten Distinctive Features of Buddhism" /></a></td></tr><tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><span style="font-size: x-small;">Buddhism</span></td></tr></tbody></table><div><span lang="HI" style="font-family: inherit;"><br /></span></div><div><span lang="HI" style="font-family: inherit;">इसलिए उनका अस्तित्व समाप्त हो जाता है या वे एक अनिश्चित अवस्था में प्रवेश कर जाते हैं। निर्वाण का अर्थ है सभी इच्छाओं और आसक्तियों का शमन</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">और इस तरह सभी बनना और होना। यह व्यक्तित्व के अंत या उन सभी संरचनाओं और संघों के अंत का संकेत देता है जो मन और उसके निर्माणों के विघटन के बाद</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">सत्ता के निर्माण में जाते हैं। कुछ लोग यह भी कहते हैं कि निर्वाण शून्यता या शून्यता की स्थिति है,&nbsp;</span><span style="font-family: inherit;">निर्वाण</span>।&nbsp;</div><p></p><div style="text-align: justify;"><h3><span style="font-family: inherit;">7. <span lang="HI">बुद्धिज़्म दुख को समाप्त करने के लिए अष्टांगिक मार्ग पर सही जीवन जीने की सलाह देता है<br /></span></span></h3><span lang="HI"><b>Buddhism Recommends Right Living on the Eightfold Way to end languishing</b></span></div><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">बुद्ध ने दुखों को समाप्त करने और शांति</span>, <span lang="HI">समभाव और निर्वाण प्राप्त करने के लिए आठ अभ्यासों को निर्धारित किया। उन्हें निर्धारित करते हुए</span>, <span lang="HI">उन्होंने अपने अनुयायियों को अत्यधिक प्रथाओं से बचने और दुख और कठिनाई को कम करने के लिए मध्यम मार्ग का पालन करने की सलाह दी। ये आठ अभ्यास हैं</span>, <span lang="HI">सम्यक दृष्टि</span>, <span lang="HI">सम्यक संकल्प</span>, <span lang="HI">सम्यक् वचन</span>, <span lang="HI">सम्यक् आचरण</span>, <span lang="HI">सम्यक् जीविका</span>, <span lang="HI">सम्यक् प्रयत्न</span>, <span lang="HI">सम्यक् ध्यान और सम्यक् ध्यान। उन्हें आगे तीन सेटों (</span>3 + 3 + 2) <span lang="HI">में विभाजित किया गया है। सम्यक वाक्</span>, <span lang="HI">सम्यक् कर्म</span>, <span lang="HI">सम्यक् जीविका से नैतिक सद्गुण (सिला) का विकास होता है।&nbsp;</span></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">सही दृष्टिकोण और सही संकल्प से व्यावहारिक ज्ञान (प्रज्ञा) होता है। अंत में</span>, <span lang="HI">सही प्रयास</span>, <span lang="HI">सही दिमागीपन</span>, <span lang="HI">और सही एकाग्रता चिंतन और दिमागीपन की सुविधा प्रदान करती है और ध्यानपूर्ण अवशोषण (झांस) की ओर ले जाती है। दूसरे शब्दों में</span>, <span lang="HI">नैतिक गुणों का अभ्यास करके</span>, <span lang="HI">विवेकपूर्ण ज्ञान की खेती करके</span>, <span lang="HI">कर्म और पुनर्जन्म में सही विचारों और इरादों के महत्व को जानकर और मन को संयम</span>, <span lang="HI">ध्यान और एकाग्रता के माध्यम से चीजों को देखने के लिए प्रशिक्षित करके वे उच्चतम अवस्था में प्रवेश कर सकते हैं।</span><span lang="HI"> </span><span lang="HI">ध्यान आत्म-अवशोषण (झाना) और निर्वाण प्राप्त करें,&nbsp;</span></span><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">अष्टांगिक पथ</span></span>।&nbsp;</p><div style="text-align: justify;"><h3><span style="font-family: inherit;">8. <span lang="HI">बौद्ध धर्म</span> के कई स्कूल और संप्रदाय हैं</span></h3><b>Buddhism has many schools and sects</b></div><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">बुद्ध के कुछ सौ साल बाद</span>, <span lang="HI">बुद्धिज़्म में एक बड़ा विवाद हुआ</span>, <span lang="HI">जिसके परिणामस्वरूप दो मुख्य संप्रदाय</span>, <span lang="HI">हीनयान और महायान हुए। पूर्व</span>, <span lang="HI">जिसे थेरवाद बुद्धिज़्म&nbsp;</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">&nbsp;के रूप में भी जाना जाता है</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">ने अपनी मूल शिक्षाओं का पालन किया</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जबकि बाद वाले ने अपने सिद्धांतों और प्रथाओं में महत्वपूर्ण परिवर्तन किए। इसके अनुयायियों ने बुद्ध को एक सर्वोच्च देवता के रूप में ऊंचा किया और उनकी अनुष्ठान पूजा की प्रथा की शुरुआत की। उन्होंने यह भी माना कि निर्वाण प्राप्त करने पर</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">प्राणियों ने बुद्ध के शारीरिक सार के साथ एकता प्राप्त की। एक अन्य महत्वपूर्ण अवधारणा यह विचार था कि अष्टांगिक पथ पर प्रगति के उन्नत चरणों में</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">भिक्षु करुणा से अपनी मुक्ति को स्थगित कर सकते हैं और अन्य प्राणियों को मोक्ष प्राप्त करने में मदद करने के लिए बोधिसत्व बन सकते हैं।&nbsp;</span></p><div style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">महायान स्कूल ने अस्तित्व की प्रकृति और निर्वाण की स्थिति पर भी अनुमान लगाया। वज्रयान बुद्धिज़्म&nbsp;</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जिसे तंत्रयान के नाम से भी जाना जाता है</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">एक और महत्वपूर्ण संप्रदाय था</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जो भारत में </span><span style="font-family: inherit;">5 </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">वीं शताब्दी ईस्वी के आसपास उभरा। इसके एक संस्करण ने तिब्बत की यात्रा की</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जहां यह अभी भी प्रचलित है। जैसे ही बुद्धिज़्म भारत से बाहर फैल गया</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">इसने कई स्थानीय स्वाद प्राप्त कर लिए</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जिसके परिणामस्वरूप तिब्बती&nbsp;</span><span style="text-align: left;">Buddhism&nbsp;</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">बुद्धिज़्म</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">चीनी बुद्धिज़्म</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">ज़ेन बुद्धिज़्म</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">आदि जैसे कई स्कूलों</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">संप्रदायों और उपखंडों का विकास हुआ।</span></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><h3><span style="font-family: inherit;">9. <span lang="HI">बौद्ध धर्म</span> एक सुव्यवस्थित धर्म है</span></h3><b>Buddhism is a well-organized religion</b></div><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">बौद्ध धर्म</span> धम्म के अभ्यास में व्यवस्था और अनुशासन पर विशेष जोर देता है। बुद्ध ने न केवल&nbsp;</span><span style="text-align: left;">Buddhism&nbsp;</span><span style="font-family: inherit;">बुद्धिज़्म के आवश्यक दर्शन और अभ्यास को निर्धारित किया, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">बल्कि अपने अनुयायियों के बीच समान प्रथाओं को सुनिश्चित करने के लिए एक विशिष्ट आचार संहिता या नियम और दिशानिर्देश भी स्थापित किए। उन्होंने उन्हें चार अलग-अलग समूहों में विभाजित किया</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">अर्थात् भिक्खु (भिक्षु)</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">भिक्खुन (नन)</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">सामान्य पुरुष और सामान्य महिलाएं</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">और उनमें से प्रत्येक की शांति और कल्याण के लिए विशिष्ट आचार संहिता तैयार की ताकि वे खुद को अभ्यास के लिए समर्पित कर सकें।&nbsp;</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">एक स्थिर वातावरण में धम्म की और जल्दी से निर्वाण प्राप्त करें। जैसे-जैसे समय बीतता गया</span>, <span lang="HI">अनुशासन लागू करने और संघ और धम्म के विघटन और विघटन को रोकने के लिए नियम अधिक जटिल होते गए। मठवासी नियम</span>, <span lang="HI">जो इस प्रकार लंबे समय से तैयार किए गए थे</span>, <span lang="HI">विनय (आचार संहिता) के रूप में जाने गए। बुद्ध की मृत्यु के बाद</span>, <span lang="HI">वे नियम&nbsp;</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism&nbsp;</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">बौद्ध का हिस्सा बन गए। बौद्ध साहित्य</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जो विशाल है</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">को भी तीन अलग-अलग श्रेणियों या टोकरी (पिटक) में व्यवस्थित किया गया है</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">अर्थात् विनय (नियम और विनियम)</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">सुत्त या सूत्र (उपदेश) और अभिधम्म (टिप्पणियां और प्रदर्शनी)</span><span style="font-family: inherit;">बौद्ध भिक्षु</span>।&nbsp;</p><h3 style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;">10. <span lang="HI">बौद्ध धर्म</span> ने ध्यान की कला को सिद्ध किया</span></h3><div style="text-align: justify;"><b>Buddhism perfected the art of meditation</b></div><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">बौद्ध भिक्षुओं ने अपने मन और शरीर को शुद्ध करने और चेतना की उच्च अवस्थाओं (झांस) को प्राप्त करने के लिए ध्यान तकनीकों</span>, <span lang="HI">विज़ुअलाइज़ेशन और माइंडफुलनेस प्रथाओं को सिद्ध किया। बौद्ध ध्यान प्रथाएं जो ध्यान देने योग्य हैं</span>, <span lang="HI">वे हैं आनापान सती</span>, <span lang="HI">समता</span>, <span lang="HI">विपासना। आनापना सती हिंदू प्राणायाम के समान श्वास ध्यान है</span>, <span lang="HI">जिसमें एक भिक्षु एक सुनसान जगह या शांत जगह पर बैठता है और ध्यान से सांस लेने और छोड़ने पर ध्यान केंद्रित करता है। समता एक विश्राम-सह-माइंडफुलनेस तकनीक है जिसका उपयोग प्रारंभिक अवस्था में मन को शांत करने और आनंद और शांति का अनुभव करने के लिए किया जाता है।</span></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"></span></p><table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><tbody><tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjW5_eQnOqlF4YxJIQ4wzMO_fEnSyXYeyB3uV57jIKuzrS-dVT4EJyWu5LYB6gfHfUVr1kw_tGhG6WBcj8MiUgw9TPs6qursHreiCA0yeoZ8ymWGrXlKYt8TNEtp8948fDbeFMKADkOp8dHl0C7x1n9k6ffWTpBoiv1_-7m4_GxcO8CNRN66_MdYUN_nw/s640/Why%20is%20it%20called%20Mahayana%20and%20what%20does%20it%20mean.jpg" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img alt="Buddhism Ten Distinctive Features of Buddhism" border="0" data-original-height="409" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjW5_eQnOqlF4YxJIQ4wzMO_fEnSyXYeyB3uV57jIKuzrS-dVT4EJyWu5LYB6gfHfUVr1kw_tGhG6WBcj8MiUgw9TPs6qursHreiCA0yeoZ8ymWGrXlKYt8TNEtp8948fDbeFMKADkOp8dHl0C7x1n9k6ffWTpBoiv1_-7m4_GxcO8CNRN66_MdYUN_nw/s16000/Why%20is%20it%20called%20Mahayana%20and%20what%20does%20it%20mean.jpg" title="Buddhism Ten Distinctive Features of Buddhism" /></a></td></tr><tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><span style="font-size: x-small;">Buddhism</span></td></tr></tbody></table><p></p><p style="text-align: justify;"><span style="text-align: left;">Buddhism&nbsp;</span><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">विपश्यना ध्यान का उपयोग बाद के चरणों में सभी चीजों की अस्थिरता की प्रकृति</span>, <span lang="HI">विशेष रूप से मन और शरीर के विभिन्न पहलुओं जैसे संवेदनाओं</span>, <span lang="HI">भावनाओं</span>, <span lang="HI">भावनाओं आदि की अंतर्दृष्टि प्राप्त करने के लिए किया जाता है। सही एकाग्रता आठ गुना अभ्यासों में से एक है। रास्ता। इसके अभ्यास से हानिकारक कारकों का उन्मूलन होता है और सद्गुणों और ज्ञान (अवशोषण की ध्यान अवस्था) की खेती होती है। ध्यान तकनीक निर्वाण की प्राप्ति के लिए परिवर्तनकारी और प्रारंभिक प्रक्रिया का एक हिस्सा है। उनका अभ्यास अलगाव में नहीं बल्कि अष्टांगिक पथ के अन्य सात अभ्यासों के संयोजन में किया जाना चाहिए।</span></span></p><h3 style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">निष्कर्ष:</span></span></h3><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">बुद्धिज़्म&nbsp;</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism</span><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">&nbsp;पूरे एशिया के धर्म और संस्कृति में गहराई से जुड़ा हुआ है। हालांकि कई देशों में इसमें गिरावट आई है</span>, <span lang="HI">फिर भी यह दुनिया की कम से कम </span>30% -40% <span lang="HI">आबादी और उनके सामाजिक</span>, <span lang="HI">आध्यात्मिक और धार्मिक जीवन पर अपना प्रभाव डालता है। बुद्ध को कई देशों में स्वयं भगवान के रूप में पूजा जाता है</span>, <span lang="HI">हालांकि वे कभी भी सर्वोच्च भगवान के रूप में पूजा नहीं करना चाहते थे। इस प्रथा ने महायान परंपरा में जड़ें जमा लीं क्योंकि उन्होंने अपने अनुयायियों को अपने विवेक के अनुसार बुद्धिज़्म&nbsp;</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism&nbsp;</span><span style="font-family: inherit;">का अभ्यास करने की स्वतंत्रता दी थी।</span></p><div style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/hinayana-aur-mahayana-kya-hai.html">हीनयान और महायान उत्पत्ति कैसे हुई इसका क्या अर्थ है?</a></div><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit;"><span lang="HI">इसमें निहित स्वतंत्रता और लचीलेपन के परिणामस्वरूप बुद्धिज़्म&nbsp;</span></span><span style="text-align: left;">Buddhism</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">&nbsp;के कई रूपों का उदय हुआ</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जिनमें से प्रत्येक का अपना एक अलग स्वाद था</span><span style="font-family: inherit;">, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">जो चार महान सत्य और आठ गुना पथ के मूल दर्शन के आसपास बनाया गया था। यद्यपि बुद्धिज़्म प्राचीन भारत में वैदिक धर्म के प्रतिद्वंद्वी परंपरा के रूप में उभरा,</span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">&nbsp;बौद्ध धर्म</span><span style="font-family: inherit;"> ने भी हिंदू धर्म को गहराई से प्रभावित किया, </span><span lang="HI" style="font-family: inherit;">खासकर आध्यात्मिक क्षेत्र में।</span></p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-72127012635478972422022-10-25T11:52:00.001+05:302022-10-25T11:54:32.718+05:30बौद्ध बनने से आपकी पुरानी जाति कुल और धर्म का क्या होगा?<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiF08xXEoseIQbC6amx9RIOvhlwj3mL7Q-JrBhQ6_H3H1mTvZ7ClF-Plhla83UTsi42B9cztsKobMv-MM3J8mecTLYVUcX-RibT6MUxSIHGVdYit4kRefXRabOOwZg3LUVR7nR9z6VTtisLoKy4Fv0XDYaizF8eOb1b8tChfZ7EjOPOM2tJXmhlzwwjwg/s640/baudhsanskar.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="बौद्ध बनने से आपकी पुरानी जाति कुल और धर्म का क्या होगा" border="0" data-original-height="448" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiF08xXEoseIQbC6amx9RIOvhlwj3mL7Q-JrBhQ6_H3H1mTvZ7ClF-Plhla83UTsi42B9cztsKobMv-MM3J8mecTLYVUcX-RibT6MUxSIHGVdYit4kRefXRabOOwZg3LUVR7nR9z6VTtisLoKy4Fv0XDYaizF8eOb1b8tChfZ7EjOPOM2tJXmhlzwwjwg/s16000/baudhsanskar.jpg" title="बौद्ध बनने से आपकी पुरानी जाति कुल और धर्म का क्या होगा" /></a></div><br /><div style="text-align: justify;">जब आप बौद्ध दीक्षा संस्कार यानि त्रिरत्न की शरण लेंगे तो आपकी पुरानी जाति, कुल और धर्म का क्या होगा, इस विषय में भगवान बुद्ध ने बहुत स्पष्ट रूप से अपने शिष्यों को विनय में यह बात कही थी।</div><p style="text-align: justify;">और साधु! गंगा,यमुना,अचिरवती,माही आदि कुछ महान लोग। जब सागर में पहुँचते हैं, तो उनका पुराना नाम गोत्र [ समाप्त] सब सागर के समान माना जाता है, वैसे ही तुम साधुओ! चार वर्ण जैसे क्षत्री, ब्राह्मण, वैश्य, शूद्र आदि के बाद तथागत द्वारा सिखाया गया "श्रमण शाक्य पुत्र" माने गए हैं। " (विनय पिटक)</p><p style="text-align: justify;">तो जब बौद्ध धर्म चीन का दौरा करता था चीनी भिक्षुओं और भिक्षु अपने प्रवासी नाम पर "शाक्य पुत्र" जोड़ते थे क्योंकि वे विभिन्न चीनी धर्मों जैसे ताओ और भ्रम धार्मिक पृष्ठभूमि से आते हैं "मैं अब पुराने धर्म में हूँ नहीं, मैं "शाक्य पुत्र" प्रतीक के लिए लिखता था कि मैं एक नए वंश में पैदा हुआ हूँ। इस परंपरा को चीन में बौद्ध धर्म का प्रचार करने वाले पहले बौद्ध भिक्षुओं में से ताओ एन (3) नाम के एक साधु द्वारा चलाया गया था और चीनी भाषा में बौद्ध पुस्तकों को उल्टा कर दिया।</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/fate-karma-and-destiny.html">हम अच्छे कर्मों के चक्रव्यूह में फंस गए हैं जानिए कैसे?</a></p><p style="text-align: justify;">भारत और नेपाल में बौद्ध भले ही वैदिक हिन्दू कुल में अलग अलग जातियों में पैदा हुए हो लेकिन जब वे बौद्ध हैं तो उनकी पुरानी जाति, जाति, गोत्र, गोत्र, कोई मतलब नहीं है। क्योंकि भगवान बुद्ध ने वैदिक धर्म की जाति व्यवस्था को स्वीकार करने से मना कर दिया था।</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/happiness-path-of-lord-buddha.html">भगवान बुद्ध ने बताया सुख का मार्ग क्या है?</a></p><p style="text-align: justify;">उन्होंने कहा कि सभी माँ की कोख से पैदा होते हैं और सभी एक समान हैं। अध्यात्म में सभी को समान अधिकार है और हर कोई अपनी रुचि रखने वाले पेशे को करने के लिए स्वतंत्र है। इसी तरह डिग्घ की एजेंसी में इन चार वर्गों के बारे में उनकी अपनी राय मिलती है। वैसे भी त्रिरत्न की शरण लेने के बाद अन्य धर्मों का पालन करने की आवश्यकता नहीं है क्योंकि इससे आत्मसमर्पण की अफवाहों में बाधा उत्पन्न होती है।</p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-25453464034533317142022-10-25T09:26:00.002+05:302022-10-25T09:29:22.269+05:30हम अच्छे कर्मों के चक्रव्यूह में फंस गए हैं जानिए कैसे?<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi1Yp68TBNCjfENqv3XanTn1VyRDT-ffKKE9Fdop6ukCWYYUNBlNxy69sgPKRLINPRUaI1Kcyj82a8l-L8JJ5jEHtB4ah7M-BPcwbqmmwKkm9M_sQrK7zwcMM5roVE0ssY0u7sEdiCbZEnuY46kLKT7Sfacp-fTj_v4R0mDm85Fn8L_IHb0a0HnB985Zg/s640/baudhsanskar.com%20are%20caught%20in%20a%20maze%20of%20good%20deeds.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="fate karma and destiny" border="0" data-original-height="426" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi1Yp68TBNCjfENqv3XanTn1VyRDT-ffKKE9Fdop6ukCWYYUNBlNxy69sgPKRLINPRUaI1Kcyj82a8l-L8JJ5jEHtB4ah7M-BPcwbqmmwKkm9M_sQrK7zwcMM5roVE0ssY0u7sEdiCbZEnuY46kLKT7Sfacp-fTj_v4R0mDm85Fn8L_IHb0a0HnB985Zg/s16000/baudhsanskar.com%20are%20caught%20in%20a%20maze%20of%20good%20deeds.jpg" title="fate karma and destiny" /></a></div><p style="text-align: justify;">कर्म ही कर्म है,&nbsp;<b>Fate and karma</b> जैसे खाना, बात करना, मिलना, चलना, सोचना आदि। कर्म दो प्रकार के होते हैं। बौद्ध सूत्र में उल्लेख है कि संसार में "पाप" और "पुण्य" सभी कर्मों से ही उत्पन्न हुए हैं। यह दुनिया है जो हम देख रहे हैं। ये तुम्हारे सारे कर्मों का फल है। भगवान बुद्ध की तरह ज्ञान को समझ पाते तो कर्म के बारे में नहीं सोचते। कर्म शब्द भले ही आम लगे लेकिन इसका अर्थ बहुत गंभीर है क्योंकि खालीपन को समझना बहुत मुश्किल है। अनंत काल से या तो पाप करते आ रहे हैं या पुण्य। हम पाप और पुण्य के कारण पुण्य और दुख में पैदा होते हैं।</p><h2 style="text-align: justify;"><b>What did karma say about life?</b></h2><div style="text-align: justify;">हम अच्छे कर्मों के चक्रव्यूह में फंस गए हैं। <b>fate karma and destiny</b> इसलिए हमारे सुख-दुःख में जन्म लेने का कारण भी हमारे अपने कर्मों पर ही निर्भर करता है। जैसा बोना है वैसा फल भोगने को तैयार रहना चाहिए। सुख-दुःख में जन्म लेने के लिए किस प्रकार के कर्मों से होता है? दुख में जन्म न लेने के लिए किस प्रकार के कर्म करने चाहिए? अकुशल कर्म त्याग देना चाहिए ताकि दुख में जन्म न हो। वो दस अकुशल कर्म क्या हैं?&nbsp;</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><h3>क्या, वाक्य और मन (तन, मन और शब्द)</h3></div><div style="text-align: justify;">कर्म तीन प्रकार के होने के कारण सबसे अधिक शरीर अर्थात शरीर चोरी हत्या - हिंसा और परपुरुष और परस्त्री को गाली देना। चार प्रकार के झूठ, चापलूसी, अपशब्द बोलना, शब्दों के माध्यम से अनावश्यक बकवास करना। तीन लालच दिल से, दूसरों का भला करना, झूठी दृष्टि से। इन अकुशल कर्मों का त्याग कर दोगे तो सुगति में जन्म लोगे।</div><p style="text-align: justify;">इसलिए बौद्ध या बौद्ध को सबसे पहले समझना चाहिए कि कर्म का विषय और उसके फल। उसके लिए धीरे धीरे कर्म और फल के विषय को समझना होगा और उसका अध्ययन और विश्लेषण करना होगा। इसलिए बौद्ध धर्म में कर्म का विषय और कर्म फल का विशेष अर्थ है। सभी धर्मों में कर्मों के फल का अध्ययन और विश्लेषण होता है। इस अर्थ में उन धर्मों के प्रति हमारा उतना ही सम्मान है और होना चाहिए। यह समझना आवश्यक है कि अन्य धर्मों में कर्म और कर्म की अवधारणा इससे अलग है। (<b>karma say about love)</b></p><div style="text-align: justify;">बौद्ध धर्म के अनुसार संसार के सभी अनुयायी कर्म के कारण पैदा होते हैं। अन्य धर्मों की तरह, कोई भी भगवान भगवान की रचना द्वारा, कृपा से नहीं बनाया गया है। जिसमें यह ईश्वरीय शक्ति के चमत्कार को मना करता है। इसी तरह पाप और धर्म की बात करना, यह किसी देवत्व और अदृश्य शक्ति का कारण नहीं है। यह हमारे और हमारे आत्म कर्म के कारण है क्योंकि हमारे कर्मों से ही यह संसार बना है।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h3 style="text-align: justify;">सबका मन बुद्ध की तरह शुद्ध हो तो?</h3><div style="text-align: justify;">यह बात बौद्ध धर्म ने सिद्ध कर दी है। तभी तो "मैं" के कारण ही इस दुनिया का निर्माण हुआ। हमारी वजह से हमने दुश्मन बनाए हैं। तुम समझ लो कि हमारी वजह से हमने दोस्त और रिश्तेदार बनाए। पाप और धर्म किसी और से नहीं बनते बल्कि हम अपने कर्मों से बनते हैं। जो संसार हम देखते हैं वह हमारे कर्मों के कारण पैदा होता है। यदि सबका मन बुद्ध की तरह शुद्ध हो तो ये संसार-संसार जैसा नहीं होगा।</div><p style="text-align: justify;">यह संसार देवलोक के समान सुखवतीभुवन है। यह उतना दुखी नहीं दिखता जितना हम अभी देख रहे हैं। यह अपने आप उत्पन्न होता है। ये भी कर्म के कारण है। अगर इन सब कर्मो से हुआ तो आखिर धर्म क्यों करना चाहिए ? जो कहा है वो आ सकता है। जैसे हम कर्म और क्लेश के कारण हुए थे। वैसे ही हर समय, सेकंड, मिनट और क्षण में नए कर्म का जन्म होता है। जब नए कर्म उत्पन्न होते हैं। उसी कर्म के अनुसार नई सोच, नई सोच और नई दुनिया का निर्माण होगा। फिर नए कर्म का उदय होता है। इसका मतलब है कि कर्म ने हमें बनाया है।</p><div style="text-align: justify;">हम फिर से एक नया कर्म करते हैं। क्या यही कारण है कि इस दुनिया का सदा दुख में रहना है? इसे पार करके बौद्ध धर्म के मार्ग पर आगे बढ़ेंगे। यह सब अपने आप पर निर्भर करता है। दुनिया के अलग अलग देशों की बात कर रहा हूँ कोई अमीर है कोई गरीब है जनता और देश के बीच संघर्ष युद्ध चल रहे हैं। बौद्ध धर्म कभी स्वीकार नहीं करता कि देवताओं द्वारा किया गया सब कुछ। ये सब हमारे कर्मो से हुआ है जैसे आप कहते हैं कि काठमांडू में अधिक कचरा, धूल का धुआं और मोटर वाहन हैं। यह किसी भगवान और भगवान ने नहीं बनाया है, यह सब हमारे विचारों और कर्मों से बनाया है।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h3 style="text-align: justify;">किया हुआ काम व्यर्थ नहीं जाएगा</h3><div style="text-align: justify;">अपने ही कर्मों से निर्मित ये बुराएँ जब सामने आती हैं, तो हम केवल बुरा कर्म ही समझते हैं तो इसका कोई अर्थ नहीं रहता। यह कहाँ से आया है? समझना भी जरूरी है क्योंकि इससे छुटकारा पाने के लिए अच्छे कर्म हमारे साथ हैं। कर्म कैसे संचित या संग्रहित होता है? इस विषय में कर्म को समझने के लिए कर्म का प्रकार जानना पड़ता है। कर्म चार ही प्रकार के होते हैं। ये लोग हैं।</div><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>1, निश्चित कर्म ।</li><li>2, सेवानिवृत्ति या बढे हुए कर्म।</li><li>3, जो कर्म नही किये उसका फल भोगने की जरूरत नही।</li><li>4, किया हुआ काम व्यर्थ नहीं जाएगा।</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">ऊपर बताए गए कर्मों के चार भेद समझ लेना चाहिए। यह "रत्नवाली" में वर्णित है। "उसके कर्म निर्धारित करते हैं कि वह कहाँ पैदा हुआ है। कहते हैं जो अच्छे कर्म करता है वह अच्छा होता है और अगर अकुशल कर्म करता है तो उसे दुख में जन्म लेना पड़ता है। "इस मामले में खुद भगवान बुद्ध ने खेत में लगाए बीजों का उदाहरण दिया है। "अपने खेत में मक्के का बीज लगाकर धान उगाने की उम्मीद नहीं की जा सकती। इसलिए जब हम जैसा बोते हैं वैसा काटते हैं, जो जैसा बोयेंगे वो वैसा ही काटेंगे,&nbsp;<b>Karma will hit you back.</b></p><p style="text-align: justify;">पाप कर्म करके कभी सुख नहीं मिलता पाप किया है तो उसका फल है जहाँ भी जाओ जो भी करो दुख के लिए भूखा रहना पड़ता है छोटा सा पाप है क्या हो सकता है अगर तुम कर भी लो, तो उसी छोटे-छोटे कर्मों के कारण अगले जन्म में अनंत-अनंत भोगना पड़ेगा। दुख में जन्म लेना पड़ता है। इतनी छोटी सी बात है, पुण्य क्यों इकट्ठा करें? अगर कह भी दिया जाए तो अगले जन्म में अपार खुशियाँ देती है। अगले जन्म में अच्छे जन्म में जन्म लेने से कई प्रकार के दुःख दूर होते हैं।</p><h3 style="text-align: justify;">बौद्ध सूत्र में भी इसका उल्लेख है:</h3><p style="text-align: justify;">जैसे आम के बीज को हर साल अनेक फल लगते हैं,&nbsp;<b>Karma and luck</b> वैसे ही इसे छोटा कर्म कहा जाए तो कई फल देते हैं। इसलिए कोई भी कर्म छोटा या बड़ा नहीं होता। एक छोटा सा पुण्य भी हमें वर्तमान जन्म ही नहीं अंतिम जन्म में भी मिल सकता है जैसे आम के पेड़ से दिया हुआ फल। जिसके कारण बुद्धि प्राप्त होने से भी काम आ सकता है। इसलिए कोई भी पाप और पुण्य छोटा और बड़ा नहीं होता जितना कि पाप को छोटा समझकर किया जाता है और कर्म को अनंत काल तक भोगना पड़ता है। छोटा सा पाप ही सही पर उसे रोकना ही पड़ेगा। मरने के बाद पाप और धर्म को एक साथ कैसे लिया जा सकता है? क्या ऐसा भी होता है ? ऐसे सवाल उठ सकते हैं। पंछी चाहे कितना भी उड़ जाये आसमान में उसका साया जमीन पर साथ रहता है वैसे ही हमारे अच्छे कर्म भी साथ साथ होते हैं। जैसे बूँद बूँद से सागर होता है, वैसे ही हमें छोटे-छोटे अच्छे कामों को संजोकर रखना छोटा ही सही पाप कर्म हमेशा के लिए बंद कर देना चाहिए।</p><h3 style="text-align: justify;">हम कब खुश होंगे?</h3><p style="text-align: justify;">हमें अपने पाप का फल नहीं भुगतना पड़ता। हम कब खुश होंगे। आप कब दुखी होंगे। ये सब अशिष्ट कर्म है, हमने पहले पुण्य कमाया है या नहीं? यह उस पर निर्भर करता है। जैसे कोई बड़ा भयानक हादसा, कई मरे लेकिन एक-दो बच गए। यह सब इसलिए हुआ क्योंकि उन्होंने अ कुशल कर्म नहीं किए जो पूर्व में ऐसी स्थिति में मर जाना चाहिए था। भगवान बुद्ध ने अन्य धर्म गुरुओं को इस संदर्भ में थोड़ी कठोरता के साथ कहा है कि जो भी कर्म करोगे व्यर्थ नहीं जाएगा। किसी को दान करे दान करने से आपके सारे दुःख नष्ट हो जाएंगे। पापों का नाश होगा। स्वर्ग के दरवाजे खुल जायेंगे आदि।</p><p style="text-align: justify;">चूंकि ये सब बातें बौद्ध सिद्धांतो के विपरीत हैं इसलिए पानी से हाथ धोने जैसा पाप नहीं होता। अगर कोई कहता है कि मैं किसी व्यक्ति के पाप को मिटा दूंगा, तो यह किसी भी तरह से संभव नहीं है। अगर ऐसा होता है तो धर्म ही सुनना अच्छा है। धर्म का पालन करने की कोई आवश्यकता नहीं है। सारे पाप भगवान बुद्ध ने ले लिए थे। इसलिए अपने कर्मों का फल भोगना ही पड़ता है। पाप और कर्म का फल चाहे कितना भी लंबा क्यों न हो, कर्म तो आपको खुद ही भोगना पड़ता है। यह कभी खुद नष्ट नहीं होता है।&nbsp;</p><div style="text-align: justify;"><b>10वां पुण्य :-&nbsp;</b>ये तो हैं ही। इसे कहते हैं दस 'पुण्य' ये भी दस कुशल धर्म हैं जो निम्न प्रकार के हैं।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h3 style="text-align: justify;">पुण्य प्राप्ति या भाग्य बनने के दस कार्य</h3><p style="text-align: justify;">1) दान - अपने पास जो वस्तु है उसे दूसरों के हित में देना या त्याग करना।</p><p style="text-align: justify;">1) शील - शरीर और शब्दों को संयम रखने का अभ्यास या</p><p style="text-align: justify;">जय-जय-जय-जय-जय-जय-जय-जय-जय</p><p style="text-align: justify;">१) भाव - मन शुद्ध और पवित्र हो ऐसा अभ्यास करो।</p><p style="text-align: justify;">1) बदहजमी - अपने से बड़ों का सम्मान करें।</p><p style="text-align: justify;">1) वेयावाच - सेवा करने के लिए, रिश्तेदारों की मदद करने के लिए।</p><p style="text-align: justify;">1) पतिदान - अपने अच्छे कर्म या गुण दूसरों के साथ साझा करें।</p><p style="text-align: justify;">1) खोज - दूसरों के द्वारा किए गए अच्छे कामों या अच्छे कामों से प्रसन्न होकर संत की स्वीकृति दें।</p><p style="text-align: justify;">1) धम्मसावन - धर्म प्रवचन सुनें।</p><p style="text-align: justify;">1) धम्मदेशना - उपदेश देना या बताना।</p><p style="text-align: justify;">1) दितिजुकम्मा - सही मत या वास्तविकता दृष्टि से कर्म और कर्म में विश्वास रखें। स्रोत; सुंदर लामा</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/happiness-path-of-lord-buddha.html">भगवान बुद्ध ने बताया सुख का मार्ग क्या है?</a></p><p style="text-align: justify;">चूंकि इसे अच्छे कर्मों से ही मिटाया जा सकता है, इसलिए इसका दाग लंबे समय तक रहता है। उसका एक ही उपाय है अच्छा काम करना। "समाधिराज सूत्र" में बताया गया है कि जो अच्छे कर्म करता है उसका लाख दिन भी नाश नहीं होता और किसी समय फल भी देता है" इसलिए कर्म को समझना और पाप को वर्जित करना अर्थात कुशल कर्मों का निषेध करना हमें पालन करना है।</p><div style="text-align: justify;"><b>(नमो बुद्धाय: सभी का कल्याण हो)</b></div>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-56491460089293908932022-10-24T19:58:00.005+05:302022-10-25T09:28:53.599+05:30भगवान बुद्ध ने बताया सुख का मार्ग क्या है? Happiness path by Lord Buddha<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhedsyXY96yVovkQf0uCb99yZ7x22SK-efI8-Nsfj9x5vC93u_6MVaSU6HNqU1aJGEOg6CqhPaHosX8PWFY0olmDueCfC7KpDpuMTxxHXi0LifxDnAKtrfFV4B-kwB4-wBhKJ_vDgSUal_u11wSvwaSnNi16ZA-0z7sRNMkN3uMp8SOhis1pjpEgDDsAQ/s640/What%20is%20the%20path%20of%20happiness%20by%20Lord%20Buddha.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="What is the path of happiness by Lord Buddha" border="0" data-original-height="391" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhedsyXY96yVovkQf0uCb99yZ7x22SK-efI8-Nsfj9x5vC93u_6MVaSU6HNqU1aJGEOg6CqhPaHosX8PWFY0olmDueCfC7KpDpuMTxxHXi0LifxDnAKtrfFV4B-kwB4-wBhKJ_vDgSUal_u11wSvwaSnNi16ZA-0z7sRNMkN3uMp8SOhis1pjpEgDDsAQ/s16000/What%20is%20the%20path%20of%20happiness%20by%20Lord%20Buddha.jpg" title="What is the path of happiness by Lord Buddha" /></a></div><p style="text-align: justify;">भगवान बुद्ध सुख का मार्ग: भगवान बुद्ध और उनके दर्शन भारत का गौरवशाली समृद्ध और चिरस्थायी खजाना हैं,&nbsp; तथागत बुद्ध द्वारा जीवन और समाज व्यवस्था के लिए बताए गए मूल सिद्धांत ढाई हजार वर्ष बाद भी बहुत उपयोगी और तरोताजा हैं, विज्ञान ने दुनिया बदल दी, नए-नए आविष्कार मिले हैं, भौतिक सुविधाएं बढ़ीं, वैसे कल्पनाशील अकारण, निराधार, कथा आधारित सिद्धांत, धर्म का पतन होने लगा।</p><h2 style="text-align: justify;">भगवान बुद्ध सुख का मार्ग:</h2><p style="text-align: justify;">Happiness path of Lord Buddha</p><p style="text-align: justify;">इस पृष्ठभूमि में तथागत बुद्ध द्वारा बताया गया धम्म अधिक उपयोगी और आवश्यक हो गया है। बुद्ध दर्शन भारत में निहित है। यह एक मृत शरीर है। आज भी हिंसा, चोरी, व्यभिचार, झूठ, व्यसन को पंचशील समुदाय और संविधान द्वारा नकारा जाता है।</p><h3 style="text-align: justify;">बौद्ध दीक्षा की प्रतिज्ञा का एक महत्वपूर्ण हिस्सा है</h3><div><span style="text-align: justify;">Important part of Buddhist initiation</span></div><p style="text-align: justify;">सभी प्रबुद्ध और बुद्धिमान जगत ने इन चीजों का निषेध किया है, अच्छे लोगों का यही मापदंड होता है। हित के दुश्मनों ने भगवान बुद्ध और उनके धर्म को निगलने का असफल प्रयास किया, बोधिसत्व डॉ बाबासाहेब आंबेडकर ने अब मजबूती से बुद्ध दर्शन की स्थापना की है। बौद्ध दीक्षा की प्रतिज्ञा का एक महत्वपूर्ण हिस्सा है। ये वादे घृणित या नकारात्मक नहीं हैं। समाज व्यवस्था को रचनात्मक और पोषित करें, इस भाग को ध्यान में रखना चाहिए।</p><p style="text-align: justify;">बोधिसत्व बाबासाहेब द्वारा बौद्ध दीक्षा के दौरान किए गए 22 प्रतिज्ञाओं का आकलन स्रोत है, त्रिसरण पंचशील मार्ग का मतलब बाईस प्रतिज्ञा, बाबा साहब ने इस वचन के माध्यम से आम आदमी को समझने योग्य और आचरण योग्य बनाने का तरीका बताया है।</p><h3 style="text-align: justify;">बौद्ध दीक्षा के पहले तीन प्रतिज्ञा पर ध्यान दें:</h3><p style="text-align: justify;">Frist three vows of Buddhist initiation</p><p style="text-align: justify;">लगता है कोई बड़ा घोटाला हो गया जितना इन 22 बौद्ध दीक्षा के पहले तीन प्रतिज्ञा पर ध्यान दिया गया है। कई लोग इन तीन वादों पर अड़े हैं। कई उपदेशक, लेखक, कवि, शाहिर इन तीन वादों पर ज्यादा बोलते नजर आते हैं। बिना कठोर और आलोचक भाषा का प्रयोग किये इन प्रथम तीन वादों का महत्व समझाने की कला हमें सीखना चाहिए, हमने इन प्रतिज्ञाओं को स्वीकार किया है।</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/fate-karma-and-destiny.html">हम अच्छे कर्मों के चक्रव्यूह में फंस गए हैं जानिए कैसे?</a></p><p style="text-align: justify;">बिना किसी कारण के इसका विश्लेषण न करें, 22 वादों का जनता में सही ढंग से अपमान नहीं हुआ। तभी तो अभी तक सामाजिक लोकतंत्र स्थापित होता दिखाई नहीं देता। जितनी जल्दी हम इस गलती को दूर करेंगे, उतनी जल्दी हम, हमारा देश, दुनिया को खुश नहीं करेंगे।</p><p style="text-align: justify;">22 प्रतिज्ञा के प्रथम तीन वचन चतुर्वर्ण्य व्यवस्था के आधार को नष्ट कर देते हैं। जब यह सहारा नष्ट हो रहा हो तो अज्ञानी मनुष्य मन से नष्ट नहीं होगा, इसका ख्याल रखना चाहिए, उसके साथ वार्तालाप जारी होनी चाहिए।</p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-54433230739329891492022-10-24T17:07:00.003+05:302022-10-24T17:07:47.991+05:30अम्बेडकर बौद्ध दीक्षा: धम्मचक्र प्रवर्तन का दिन क्या है<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEixEvu5z-OkQ2mvHBo4WLAU-EG1zfj2bKPglgODGvmB37y4pVTaVnUsN-bMQv3S9VhMNc2okVZebufbH3yRQA7QfI81Gix2Wd8KdmS6ZUfgz5QDIim7klWHXobpkloBjttKl-5P1LO2JKSaVb65i5EtZ5VD-jGacagiy9j4WAT2E2-OuMYZAIaG7AB8Qg/s640/Buddha_%20vandana_sampurna_buddha_vandana%20(2).jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="bauddh diksha dhammachakr pravartan" border="0" data-original-height="403" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEixEvu5z-OkQ2mvHBo4WLAU-EG1zfj2bKPglgODGvmB37y4pVTaVnUsN-bMQv3S9VhMNc2okVZebufbH3yRQA7QfI81Gix2Wd8KdmS6ZUfgz5QDIim7klWHXobpkloBjttKl-5P1LO2JKSaVb65i5EtZ5VD-jGacagiy9j4WAT2E2-OuMYZAIaG7AB8Qg/s16000/Buddha_%20vandana_sampurna_buddha_vandana%20(2).jpg" title="bauddh diksha dhammachakr pravartan" /></a></div><p style="text-align: justify;">धम्मचक्र प्रवर्तन का दिन क्या है, 14 अक्टूबर या दशहरा: बोधिसत्व डॉ बाबासाहेब आंबेडकर, ज्ञात इतिहास में सबसे बड़ा रूपांतरण 14 अक्टूबर 1956 को हुआ था। यह बाबासाहेब द्वारा रची गई एक युग परिवर्तनकारी घटना है। इस घटना ने सभी भारतीयों के जीवन में एक कट्टरपंथी क्रांति ला दी, मन में बदलाव हो गया। केरुबाई, कचरुबाई, दगदुबाई, धोंदुबाई, केरू, कचरू, इतिहास इकट्ठा किया गया है पत्थर जैसे नगण्य नामों का।</p><h2 style="text-align: justify;">धम्मचक्र प्रवर्तन का दिन क्या है?</h2><p style="text-align: justify;">संस्कार निर्वासित हो रहे हैं, धर्म के प्रति दृष्टिकोण का परिवर्तन, भारत में एक नई संस्कृति का उद्भव हुआ। इस संस्कृति में भीम जयंती,महापूर्णिमा दिवस,शिव जयंती,फुले जयंती,सावित्रीबाई जयंती आदि अनेक जयंती भारतीय संस्कृति में निर्वाण दिन जोड़े गए, वैशाखी पूर्णिमा, आषाढ़ पूर्णिमा, व्रत दिवस, पूर्णिमा पारंपरिक उत्सव पुनर्जीवित। इस परिवर्तन का मुख्य आधार "अम्बेडकर बौद्ध दीक्षा" है, इसे ही अब कहते हैं।</p><p style="text-align: justify;">"धम्मचक्र प्रवर्तन दिवस" इस लेख के साथ कुछ विद्वान अलग-अलग राय देने लगे।</p><h3 style="text-align: justify;">उनमें से कुछ इस तरह की राय:</h3><p style="text-align: justify;">1) धम्मचक्र बुद्ध ही कर सकते हैं, अन्य नहीं कर सकते। यह एक पारंपरिक राय है।</p><p style="text-align: justify;">2) बुद्ध के बाद सम्राट अशोकने और भारत रत्न डॉ बाबासाहेब आंबेडकर ने धर्मान्तरण नहीं बल्कि धम्मचक्र लागू करवाया था।</p><p style="text-align: justify;">3) डॉ बाबासाहेब आंबेडकर ने हिंदू धर्म त्याग दिया। इसलिए यह धम्मचक्र प्रवर्तन 14 अक्टूबर 1956 को किया गया था। दशहरे का त्यौहार हिन्दुओ का है इसका अनुसरण नहीं करना चाहिए।</p><p style="text-align: justify;">इन विचारों को देखते हुए ऐसा लगता है कि मतभेद का सिलसिला बोया जा रहा है। इसलिए हमें मतभेदों पर नहीं राय पर ध्यान देना चाहिए। मतभेद की जड़ नफरत स्वार्थ और अज्ञानता है।</p><h3 style="text-align: justify;">धर्मान्तरण के कार्य को बौद्ध दीक्षा बताया है:</h3><p style="text-align: justify;">हमारी राय इस बात से बनती है कि हम इसे कैसे देखते हैं। आइये इन अलग-अलग विचारों के बारे में सोचें।</p><p style="text-align: justify;">बाबासाहेब ने अपने धर्मान्तरण के कार्य को बौद्ध दीक्षा बताया है। इस घटना के बाबासाहेब के संपादक प्रबुद्ध भारत ने "अम्बेडकर बौद्ध दीक्षा विशेष" प्रकाशित किया जिसका अर्थ है बाबासाहेब का अर्थ धम्मचक्रप्रवर्तन शब्द नहीं था। इसी तरह ऐतिहासिक रूप से आषाढ़ पूर्णिमा को धम्मचक्र प्रवर्तन दिवस के रूप में भगवान बुद्ध ने कुछ नहीं कहा था। बाद में पारंपरिक "धम्मचक्र प्रवर्तन दिवस" मनाया गया। अभी भी सभी बाबासाहेब बोधिसत्व बाबासाहेब ने बौद्ध धर्म को पुनर्जीवित किया। ये बौद्ध भाई "धम्मचक्र प्रवर्तन" कहलाना पसंद करते हैं।</p><h3 style="text-align: justify;">Bauddh diksha dhammachakr pravartan</h3><p style="text-align: justify;">भारत से बौद्ध धर्म विलुप्त हो गया था। उन्हें बाबासाहेब ने पुनर्जीवित किया था। इसलिए धम्मचक्र प्रवर्तन दिवस को नकारना उचित नहीं है, अकारण मतभेद पैदा करना, आम जनता में अराजकता पैदा करना, बेकी को खाद देना।</p><p style="text-align: justify;">प्रथम धम्मचक्र प्रवर्तन दिवस 3 अक्टूबर 1957 को उत्साह के साथ मनाया गया, बाबा साहब के शारीरिक रूप से हमें छोड़ जाने के बाद। यह दशहरे का दिन था इसलिए दशहरा के दिन ही धम्मचक्र प्रवर्तन दिवस मनाना चाहिए।</p><h3 style="text-align: justify;">हमें हिंसा से दूर रहना होगा:</h3><p style="text-align: justify;">इस दिन को अशोक विजयादशमी के नाम से भी जाना जाता है, कलिंगा युद्ध के बाद कल अशोक अशोक बन गया। युद्ध की कुर्बानी दे दो, हिंसा को त्याग दिया। दस दिन तन,पढ़ा, मन के दोष दूर हो गए। निश्चित रूप से दस दोषी को हराया। इसलिए अपने दोषों पर विजय प्राप्त करने के बाद दशवें दिन इस अशोक को विजयादशमी का दिन कहा जाता है, अन्य धर्म ने उसे विकृत रूप दिया। इस दिन भारत में सबसे ज्यादा पशु हिंसा की जाती है हमें इस हिंसा से दूर रहना होगा, कम से कम आज के दिन मांस से बचना चाहिए। यही हमारा सच्चा व्यवहार होगा।</p><h3 style="text-align: justify;">धम्मचक्र का अर्थ है:</h3><p style="text-align: justify;">अभी तक हमने ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, सामाजिक धम्मचक्र दिवस को याद किया है, सच तो यह है कि यह धम्मचक्र दिवस हर व्यक्ति के जीवन में अलग अलग होगा, ऐसा नहीं है, धम्मचक्र का अर्थ है भावचक्र से, लोक चक्र से धम्म की ओर चलना।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">अधम्म के संस्कार से धम्म की ओर गतिशील होना ही असली धम्मचक्र दिवस है। इन शब्दों के पवित्र, अच्छे और बुरे के चक्कर में पड़ने के बजाय, हमें अपने जीवन में शरीर को पढ़ना चाहिए। धर्म को गतिशील करना ही असली धम्मचक्रप्रवर्तन है। चलो हम इसके लिए प्रतिबद्ध हैं।</p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-71101294611207382532022-10-24T16:45:00.002+05:302022-10-24T16:46:21.040+05:30प्रश्न धम्म पंचशील ध्वज कब, किसने, क्यों बनाया.?<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjoxQeYmwbOHUU5wVrvBT4LGEgg2b1kiHtav3DGdrSSQN7IHQPby2GsB2zDlhCwf-4tzMt_ah3VJHkbgqUMfC8jIaIf-qJU_fBfunF1WC6GcNmWYAOBLJEENwFVgoGymxXa8LAVEiZ2IaufybfqQWJcZL8UAmm0478p-fp8mIVvHx8qds2uiPsEuhYtGQ/s640/who-made-the-panchsheel-flag.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Who made the panchsheel flag" border="0" data-original-height="395" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjoxQeYmwbOHUU5wVrvBT4LGEgg2b1kiHtav3DGdrSSQN7IHQPby2GsB2zDlhCwf-4tzMt_ah3VJHkbgqUMfC8jIaIf-qJU_fBfunF1WC6GcNmWYAOBLJEENwFVgoGymxXa8LAVEiZ2IaufybfqQWJcZL8UAmm0478p-fp8mIVvHx8qds2uiPsEuhYtGQ/s16000/who-made-the-panchsheel-flag.jpg" title="Who made the panchsheel flag" /></a></div><p style="text-align: justify;">8 जनवरी,1880 बौद्ध जगत की दुनिया में ख़ास महत्व का दिन है, क्योंकि उसी दिन "धम्म ध्वज" की स्थापना हुई थी, यह धम्म ध्वज पूरे विश्व को शांति, प्रगति मानवतावाद और जनमानस कल्याण की सदैव प्रेरणा देता है।</p><h2 style="text-align: justify;">समाज का प्रश्न धम्म ध्वज कब, किसने,क्यों बनाया?</h2><p style="text-align: justify;">बौद्ध धम्म का (<span style="text-align: left;">सार्वजनिकता</span>) प्रचार व प्रसार के लिए पूरे संसार में बौद्ध धम्म&nbsp;का एक ही सिंबल होना चाहिए था, इसी विचार विमर्श के साथ श्रीलंका के मे बौद्ध ध्वज का डिज़ाइन किया गया,&nbsp;बौद्ध ध्वज के रचना की बात की जाए तो, उसमे नीला, पीला, लाल, सफ़ेद और केसरी इन रंगों का प्रयोग किया गया।</p><p style="text-align: justify;"><b>Who made the panchsheel flag?</b></p><h3 style="text-align: justify;">बौद्ध ध्वज "बौद्ध धम्म का प्रतिनिधित्व" करता है:</h3><p style="text-align: justify;">विश्व में बौद्ध सर्वप्रथम ध्वज 1885 में श्रीलंका में फहराया गया था, यह विश्व भर में शांति और आस्था का प्रतीक है, बौद्ध ध्वज के जनक और पहले अमेरिकी बुद्धिस्ट, सेवानिवृत्त कर्नल हेनरी स्टील ओलकोट थे । बौद्ध ध्वज या पंचशील&nbsp; ध्वज के निर्माण मे इनका महत्वपूर्ण योगदान रहा है। श्रीलंका मे इन्होने बौद्ध धर्म के पुनरुत्थान का काम किया है। साथ ही श्रीलंका में करीब 400 बौद्ध स्कूलों और कॉलेजों की स्थापना की।इसलिए हेनरी स्टील ओलकोट को श्रीलंका मे धार्मिक, (राष्ट्रीय पुनरुत्थान) नेशनल रिवाइवल के लिए आज भी नायक (अगुवा) के रूप मे जाना जाता है।</p><p style="text-align: justify;">1880 मे हेनरी स्टील ओलकोट श्रीलंका गए थे। वहा उन्होने बौद्ध धर्म का स्वीकार किया। सन 1885 मे बौद्ध ध्वज के निर्मिति के लिए बनाई गयी समिति मे एक सलाहकार के रूप मे काम किया। उनके द्वारा डिज़ाइन किया गए बौद्ध ध्वज को वैश्विक तौर पर बुद्धिस्ट देशो मे मान्यता मिली और स्वीकार भी किया गया।</p><p style="text-align: justify;">झंडे को मूल रूप से कोलंबो समिति, श्रीलंका ने 1885 में डिजाइन किया गया था। इस समिति में हिक्कादुवे सुमंगला थेरा (अध्यक्ष), मिगेट्टूवट्टे गुनानंद थेरा, डॉन कैरोलिस हेवेविथराना, एंड्रिस पेरेरा धर्मगुणवर्धना,&nbsp;एच विलियम फर्नांडो,&nbsp;पीटर डे एब्रेव, विलियम डे एब्रेव,&nbsp;चार्ल्स ए डी सिल्वा,&nbsp;कैरोलिस पूजिथा गुणवर्धना और&nbsp;&nbsp;एन.एस. फर्नांडो और (सचिव) आदि लोग थे।</p><p style="text-align: justify;">▪ बौद्ध ध्वज को सर्वप्रथम 28 मई 1885 मे वैशाख पुर्णिमा के दिन सार्वजनिक रूप से लहराया गया था। 1952 मे जो बौद्ध वैश्विक परिषद मे अंतर्राष्ट्रीय बौद्ध ध्वज के रूप मे स्वीकृत किया।</p><div style="text-align: justify;"><h3>धम्म पंचशील ध्वज: Dhamma Panchsheel flag</h3></div><p style="text-align: justify;">▪ <b><span style="background-color: #2b00fe; color: white;">नीला रंग</span></b> —&nbsp;दयालु स्वभाव,&nbsp;यह रंग शांति, एवं प्रेम का प्रतिक है।</p><p style="text-align: justify;">▪ <b><span style="background-color: #fcff01; color: white;">पीला रंग</span> </b>— यह रंग तेज और उत्साह का प्रतिक है। यह रंग मध्यम मार्ग को प्रदर्शित करता है। बुद्ध के आत्मज्ञान से मिलने वाला प्रकाश का प्रतिनिधित्व करता है।</p><p style="text-align: justify;">▪ <b><span style="background-color: red; color: white;">लाल रंग</span></b> — यह रंग ज्ञान, सदाचार, गरिमा और साहस का प्रतिक है।</p><p style="text-align: justify;">▪ <span style="background-color: black; color: white;"><b>सफेद रंग</b></span> —&nbsp;यह वास्तविक जीवन को प्रदर्शित करता है यानि&nbsp;शुद्धता और निर्मलता का प्रतिक है।</p><p style="text-align: justify;">▪ <span style="color: white;"><span style="background-color: #e69138;"><b>केसरी रंग</b></span><span style="background-color: white;"> </span></span>— त्याग और करुना का प्रतिक है, यह रंग बुद्ध के ज्ञान की शक्ति और धर्म के समृद्ध अर्थ और उसकी चमक को प्रदर्शित करता है।</p><p style="text-align: justify;">क्षैतिज (<span style="text-align: left;">आड़ा</span>) को <span style="text-align: left;">अक्षांश (</span>समांतर) पट्टिया माधुर्य,&nbsp;खुशी&nbsp;और&nbsp;शांति में दुनिया के लोगों का प्रतिनिधित्व (रेपर्जन्टेशन) करती हैं, और 5 वर्णक्रम (<span style="text-align: left;">स्पेक्ट्रम</span>) के सम्मिश्रण&nbsp;से बनी 6वीं पट्टी बौद्ध कम्यूनिटी को निरंतर शांति को दर्शाती हैं, इस पट्टी पर 5 रंगो का एक संयोजन बना है, वर्णक्रम बुद्ध की शिक्षाओं के सार्वभौमिक सत्य का प्रतिनिधित्व करता है।</p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-44426688709819234662022-10-24T13:30:00.003+05:302022-10-25T09:33:14.187+05:30बौद्ध दीक्षा संस्कार: बाबा साहेब द्वारा यह 22 प्रतिज्ञा बौद्धों को दिए गए हैं<table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><tbody><tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiKw3anJ7IkuDk6aPjulJVWwnevGb7qbmxJGOso0se-Rv5hDY6_IpG97u0oBWvVXPWLhAvhJpZLxWLhqCRz8aoaCz2NON53LojuXVaPF-gJmeNZarJegucrg9kXtdddGH1fy-NEMOMQz5fgJZ0g0gwZ1Qfl2Znvbsd98h5AbUPJO91M0VMQUDQ2zBa60A/s640/These%2022%20vows%20were%20given%20by%20Babasaheb%20to%20Buddhists.jpg" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img alt="baba sahab Baudh Diksha Sanskar" border="0" data-original-height="360" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiKw3anJ7IkuDk6aPjulJVWwnevGb7qbmxJGOso0se-Rv5hDY6_IpG97u0oBWvVXPWLhAvhJpZLxWLhqCRz8aoaCz2NON53LojuXVaPF-gJmeNZarJegucrg9kXtdddGH1fy-NEMOMQz5fgJZ0g0gwZ1Qfl2Znvbsd98h5AbUPJO91M0VMQUDQ2zBa60A/s16000/These%2022%20vows%20were%20given%20by%20Babasaheb%20to%20Buddhists.jpg" title="baba sahab Baudh Diksha Sanskar" /></a></td></tr><tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><span style="color: #666666; font-size: x-small;">Baudh Diksha Sanskar</span></td></tr></tbody></table><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">बौद्ध संस्कार: बाबा साहेब द्वारा बौद्ध बनने के लिए यह 22 बाईस प्रतिज्ञाएं बौद्धों को दिए, पूजकों का बौद्ध होने का अनुष्ठान नहीं होता" बौद्ध धर्म के संस्कार का एक महत्वपूर्ण कारण है, जिससे मानवता की पूर्णता होती है, बोधिसत्व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर द्वारा दिया गया, बाबासाहेब ने अशोक विजयादशमी पर बौद्ध दीक्षा देकर विश्व को यह क्रांतिकारी संस्कार प्रस्तुत किया, उनमें से कुछ क्रांतिकारी दान बाबासाहेब ने बौद्ध जगत को दिए थे।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h2 style="text-align: justify;">बौद्ध बनने के लिए यह 22 बाईस प्रतिज्ञा हैं:</h2><p style="text-align: justify;"></p><ul style="text-align: left;"><li><span style="text-align: justify;">1. मैं किसी भी दूसरे धर्म के देवी-देवता नहीं मानूंगा/मानूंगीं या उनकी पूजा नहीं करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">2. मैं किसी अन्य नाम&nbsp;वाले को देवता नहीं मानूंगा/मानूंगीं या उनकी पूजा नहीं करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">3. मैं अन्य धर्म के किसी भी देवी-देवता आदि का स्मरण या पूजा नहीं करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">4. मैं नहीं मानता कि किसी भगवान या देवी-देवता&nbsp;ने अवतार लिया।</span></li><li><span style="text-align: justify;">5. मेरा मानना ​​है कि गौतम बुद्ध किसी के अवतार हैं, यह एक झूठा और शरारती प्रचार है।</span></li><li><span style="text-align: justify;">6. मैं श्राद्धपक्ष नहीं करूंगा/करूंगीं; हम दान नहीं करेंगे।</span></li><li><span style="text-align: justify;">7. मैं बौद्ध धर्म से असंगत किसी भी आचरण में शामिल नहीं होऊंगा/होऊंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">8. मैं अन्य धर्म गुरु या पूजा पाठ कराने वाले के हाथों कोई कार्य नहीं करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">9 मेरा मानना ​​है कि सभी मनुष्य समान हैं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">10. मैं समानता स्थापित करने का प्रयास करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">11. मैं तथागत बुद्ध द्वारा सिखाए गए अष्टांग मार्ग पर चलूंगा/चलूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">12. मैं तथागत द्वारा वर्णित दस पारमिताओं का पालन करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">13. मैं सभी जीवों पर दया करूंगा, उनका पालन-पोषण करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">14. मैं चोरी नहीं करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">15. मैं व्यभिचार नहीं करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">16. मैं झूठ नहीं बोलूंगा/बोलूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">17. मैं शराब नहीं पीऊंगा/बोलूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">18. मैं बौद्ध धम्म के तीन सिद्धांतों: ज्ञान (प्रज्ञा), शील, करुणा को मिलाकर अपना जीवन व्यतीत करूंगा/करूंगीं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">19. मैं अपने पुराने धर्म को त्याग देता/देती हूं, जो मानव जाति के उत्थान के लिए हानिकारक है, और जो&nbsp; मानव जाति को असमान और हीन मानता है और बौद्ध धर्म स्वीकार करता है।</span></li><li><span style="text-align: justify;">20. मुझे विश्वास है कि वह सद्दाम्मा हैं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">21. मुझे विश्वास है कि मैं आज फिर से नया जन्म ले रहा/रही हूं।</span></li><li><span style="text-align: justify;">22. इसलिए मैं बुद्ध की शिक्षाओं का पालन करने की प्रतिज्ञा करता/करती हूं।</span></li></ul><div style="text-align: justify;"><div><div><b><br /></b></div><div><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/fate-karma-and-destiny.html">हम अच्छे कर्मों के चक्रव्यूह में फंस गए हैं जानिए कैसे?</a></div><div><br /></div><h3>बौद्ध दीक्षा संस्कार: Baudh Diksha Sanskar</h3></div><div><ul><li>उपासक/उपासिका को कर्मकांड का अधिकार है।</li><li>बाईस प्रतिज्ञा।</li><li>पंचशील के साथ शुरू किया।</li><li>सरनात्तय गाथा के साथ समापन।</li><li>मूर्ति पूजा करते हुए और पूजा करते हुए।</li><li>बौद्ध बनने की इच्छा मांग रहे हैं और उनके दृढ़ संकल्प को स्वीकार कर रहे हैं।</li><li>बाईस वादे कर रहा हूँ।</li><li>तृतीय पंचशील दीक्षाार्थीना देते हुए।</li><li>बौद्धों को फूल देकर उन्हें पकड़ने के लिए।</li><li>समय पर उपदेश देते हुए। आशीर्वाद गाथा 'सरणत्तय गाथा, वंदन के साथ समापन।</li><li>शादी से पहले 5 साल की उम्र पूरी होने के बाद करना चाहिए ये रस्म।</li></ul></div><div><b><br /></b></div><div><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/happiness-path-of-lord-buddha.html">भगवान बुद्ध ने बताया सुख का मार्ग क्या है?</a></div><div><br /></div><div>उनसे मुख्य रूप से पूछताछ की गई.? ये दान धीरे धीरे दुनिया में हर जगह स्वीकार हो रहे हैं, बौद्ध दीक्षा संस्कार&nbsp; एक बहुत ही महत्वपूर्ण संस्कार है, पारंपरिक जीवन में केवल संघ दीक्षा संस्कार ही था, ये तो है ही 'बौद्ध दीक्षा संस्कार' यह रस्म बहुत ही आसान और आसान है, सही जगह का चयन करते हुए।</div></div><p></p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-82095837078495054562022-10-24T12:01:00.000+05:302022-10-24T12:01:46.902+05:30 निराशा से कैसे निपटें अपनाएँ ये बौद्धिक उपाय<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiiH40yY685ccU4J3btXgzWsyt7VfT0zyR4nrQxr_H1qsfO03OAt7E6RXa_eGxSCGDUcdfsadOlhlaKRXqBvIa-ErZSTERxTjZ88FeQ8pbeVSUk3kGOL9k79kViYm0e84dVu-2wSGTk5aspEsZzZw1R6iQqy_fbgUE0e_OtN8ltb4Svv7-T3NHRd39Neg/s640/how-to-deal-with-disappointment.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="How to deal with disappointment" border="0" data-original-height="360" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiiH40yY685ccU4J3btXgzWsyt7VfT0zyR4nrQxr_H1qsfO03OAt7E6RXa_eGxSCGDUcdfsadOlhlaKRXqBvIa-ErZSTERxTjZ88FeQ8pbeVSUk3kGOL9k79kViYm0e84dVu-2wSGTk5aspEsZzZw1R6iQqy_fbgUE0e_OtN8ltb4Svv7-T3NHRd39Neg/s16000/how-to-deal-with-disappointment.jpg" title="how-to-deal-with-disappointment" /></a></div><br /><div style="text-align: justify;">डॉ. अल्बर्ट एलिस, अमेरिका में प्रसिद्ध मनोचिकित्सक। इसे मनोवैज्ञानिक भी कहा जा सकता है। उनके मन की दुनिया में सबसे महत्वपूर्ण खोज विवेकपूर्ण मनोरोग पद्धति (rational emotive behavior therapy) है वास्तव में, उन्होंने कई लोगों को मानसिक स्थिरता प्राप्त करने के लिए इस पद्धति का आविष्कार किया। यह आविष्कार उन्होंने बचपन में ही शुरू किया था, उन्होंने दुनिया को समझा दिया कि तर्कसंगत बुद्धि का उपयोग करके विचार बिना भावुक हुए मन को स्थिर करता है। उसके लिए बहुत सारे उदाहरण और प्रमाण दिए। और जीवन के अंत में, पूरी दुनिया ने उनके काम का संज्ञान लिया। उनके द्वारा रखे गए कुछ सिद्धांत सरल भाषा में इस प्रकार हैं।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h2 style="text-align: justify;">निराशा से कैसे निपटें ?</h2><div style="text-align: left;"><b><span style="text-align: justify;">How to deal with disappointment</span>:</b></div><p style="text-align: justify;">1) मनुष्य की प्रतिक्रिया और क्रिया उसके जीवन में घटित घटनाओं पर निर्भर नहीं करती, बल्कि वह उस परिप्रेक्ष्य पर निर्भर करती है कि वह उन्हें देखता है और वह घटना को किस तरह मतलब करता है। इसलिए यदि आप एक नकारात्मक स्थिति को सकारात्मक परिप्रेक्ष्य में देखते हैं और एक बुरी बात को बुरी बात के रूप में अर्थ देना बंद कर देते हैं तो मन पर तनाव कम हो जाता है।</p><h3 style="text-align: justify;">मनुष्य को जो डर लगता है</h3><div><span style="text-align: justify;"><b>Dealing with Disappointment</b></span></div><p style="text-align: justify;">1) मनुष्य को जो डर लगता है वह किसी चीज का नहीं बल्कि उसके मन में छिपे भय की अवधारणा का होता है। जिस चीज से आप डरते हैं वह वास्तव में डरावनी नहीं है, लेकिन अगर आप इसे करने की कोशिश करते हैं, तो कुछ डरावना होने वाला है। लेकिन उस काम को करने के बाद आपको पता चलता है कि ऐसा कुछ नहीं हुआ है। इसका मतलब है कि डर एक कल्पना है।</p><h3 style="text-align: justify;">निराशा मन की वास्तविक स्थिति नहीं है</h3><div><span style="text-align: justify;"><b>Disappointment and anger</b></span></div><p style="text-align: justify;">2) निराशा मन की वास्तविक स्थिति नहीं है, यह स्वयं से अनचाहे उम्मीदों के कारण स्वयं द्वारा बनाई जाती है। दुनिया का कोई दूसरा व्यक्ति आपको निराश नहीं कर सकता। आप अपने आप को ऐसा महसूस कराते हैं। सफलता और असफलता के दो पारडों के बीच अपने जीवन को मत तोलो। आपकी सफलता किसी और के लिए विफलता हो सकती है। आपकी विफलता भी किसी की सफलता हो सकती है। इसलिए कभी खुद की तुलना दूसरों से मत करो।</p><h3 style="text-align: justify;">दुनिया क्या कहेगी इसका अंदाजा झूठा है</h3><div><b>Guess what the world will say is a lie</b></div><p style="text-align: justify;">1) दुनिया क्या कहेगी इसका अंदाजा झूठा है किसी को कुछ कहने की फुर्सत नहीं है। और अगर कोई कुछ कह रहा है तो यह आप पर निर्भर है कि उसे अपने दिल में डुबो दें या अपने कानों से वापस करें। कोई कुछ भी कहे, अगर आप अपने कार्यों में विश्वास करते हैं, तो आप हमेशा खुश रह सकते हैं।</p><p style="text-align: justify;">2) यह महसूस करना कि आप किसी निश्चित व्यक्ति के बिना नहीं रह सकते, महान प्रेम नहीं है, बल्कि अपने आप को कड़वाहट लिखना है। अगर आप अपने अस्तित्व, परिवार में स्थान, समाज में स्थान के बारे में निश्चित रूप से जागरूक हैं तो आपको किसी से कोई नहीं रोक सकता। दूसरों से प्यार करो लेकिन पहले खुद से प्यार करो।</p><h3 style="text-align: justify;">खुद को स्वीकार करो</h3><div><b>Accept yourself</b></div><p style="text-align: justify;">3) खुद को स्वीकार करो। बस जिस तरह से आप हैं। अपनी नाकामी को देखो सिर्फ उस घटना के लिए। इसे अपने पूरे जीवन की असफलता मत समझना। क्योंकि जीवन अभी खत्म नहीं हुआ है। आप हमेशा दूसरों की गलतियों को माफ करते हैं। कभी कभी अपनी ही गलतियों को भी माफ़ कर दिया करो दुनिया तभी स्वीकार करेगी जब आप खुद को स्वीकार करेंगे।</p><p style="text-align: justify;">4) नैतिक और अनैतिक की अवधारणा व्यक्तिगत रूप से बदलती है। तो अपने आप का मूल्यांकन करके अपनी नैतिकता को फ्रेम करें। खुद को किसी और के फ्रेम में डालने की कोशिश मत करो।</p><p style="text-align: justify;">5) शारीरिक रोगों से निपटने के दौरान अक्सर मानसिक संतुलन बनाए रखना कठिन होता है। इस समय शरीर और मन दोनों को अलग अलग देखना सीखें। कोई भी दर्द मेरे शरीर को चोट पहुंचा सकता है लेकिन मेरे मन को नहीं इसके बारे में सोचो। बीमारी से जल्दी निकलने के लिए मानसिक संतुलन जरूरी है।</p><h3 style="text-align: justify;">कुछ व्यक्ति ने ऐसा व्यवहार क्यों किया</h3><div><span style="text-align: justify;"><b>Disappointment and frustration</b></span></div><p style="text-align: justify;">6) आप किसी अन्य व्यक्ति के विचारों और घटनाओं को नियंत्रित नहीं कर सकते हैं। इंसान कोशिश करता रहता है ताकि दुनिया उसे जिस तरह से चाहे बदल सके। लेकिन आप उन चीजों को नहीं बदल सकते जिन्हें आप वास्तव में नियंत्रित नहीं करते हैं। आप केवल अपने आप को बदल सकते हैं। सोचने लायक नहीं है कि क्या बुरी घटना घटी है। तो आगे क्या करना है इसके बारे में तर्कसंगत सोचना जरूरी है। कुछ व्यक्ति ने ऐसा व्यवहार क्यों किया? तय करें कि आप कैसा व्यवहार करते हैं इसके बारे में ज्यादा सोचे बिना।</p><p style="text-align: justify;">7) कोई भी व्यक्ति अपने स्वयं के कष्टप्रद विचारों को मौलिक रूप से बदल सकता है। यह महसूस करना आवश्यक है कि केवल परिवर्तन की आवश्यकता है। यह प्रक्रिया कठिन और समय लेने वाली है। क्योंकि विचारों में परिवर्तन आपके अपने विचारों को रोक देता है। एक नकारात्मक विचारों को हटाकर उनकी जगह सकारात्मक विचारों का रोपण करना पड़ता है। लेकिन एक बार मन की बाधा को दूर कर दो, फिर वो वापस आपके पास नहीं आएगी।</p><h3 style="text-align: justify;">हर व्यक्ति भावनात्मक रूप से स्वतंत्र है</h3><div><b>Everyone is emotionally independent</b></div><p style="text-align: justify;">8) व्यक्तिगत स्वामित्व केवल भौतिक चीजों पर लागू होता है। मेंटल नही है यदि आप किसी व्यक्ति का दावा करते हैं तो आप उसके शरीर के अधिकार का दावा करते हैं। आप उसके मन और भावनाओं का दावा नहीं कर सकते। हर व्यक्ति भावनात्मक रूप से स्वतंत्र है।</p><p style="text-align: justify;"><b>यही असल बुद्ध की शिक्षा है</b>: ये नियम कालातीत हैं, इसलिए इस महान मनोचिकित्सक को सम्मान के साथ सलाम!</p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-31868757499046855592022-10-22T12:30:00.002+05:302022-10-25T12:54:59.697+05:30 बौद्ध संस्कार: बुद्ध वंदना सभी को पूरी आनी चाहिए<div style="text-align: justify;">बौद्ध संस्कार: बुद्धिस्ट रीति रिवाजो के अनुसार यदि आप अपने घर-परिवार में कोई कार्यक्रम या कोई संस्कार करते हैं, तो स्वाभिक है कि बिना बुद्ध वंदना के कार्य की शुरुआत नही किया जा सकता, इस लिए धम्म बंधुओं यहाँ आपको पूरी तरह से शुद्ध उच्चारण के साथ आपके लिए बुद्ध बन्दना को प्रस्तुस किया गया है<span style="text-align: center;">।&nbsp;</span>यदि माना जाये तो&nbsp; बुद्धिस्ट विचारधारा से ताल्लुक रखते हैं, या बुद्धिस्ट हैं, तो&nbsp; बुद्ध वंदना (buddha vandana) आप सभी को पूरी आनी चाहिए<span style="text-align: center;">।</span></div><div style="text-align: justify;"><span style="text-align: center;"><br /></span></div><table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><tbody><tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhlRz5vFqmgobVoUwwpxUOYa_IKOW09OEyXJd1_nzDHjPl-I8IaKKZg3YDUo3vpAVpV1ELcp5r3bQyHxBxaepb9kJBIzZf0T8hCIel54uPoxSUFPdQNOE6jt_NJBRhU65Xpas60jUVqoFPNpZeqORX70MKi72mHu5nLlA4zxei3A9cjBCzM5RgrhmbR8w/s640/Buddha_%20vandana_sampurna_buddha_vandana.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img alt="Buddha_ vandana_sampurna_buddha_vandana" border="0" data-original-height="360" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhlRz5vFqmgobVoUwwpxUOYa_IKOW09OEyXJd1_nzDHjPl-I8IaKKZg3YDUo3vpAVpV1ELcp5r3bQyHxBxaepb9kJBIzZf0T8hCIel54uPoxSUFPdQNOE6jt_NJBRhU65Xpas60jUVqoFPNpZeqORX70MKi72mHu5nLlA4zxei3A9cjBCzM5RgrhmbR8w/s16000/Buddha_%20vandana_sampurna_buddha_vandana.jpg" title="Buddha_ vandana_sampurna_buddha_vandana" /></a></td></tr><tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><div><span style="font-size: x-small;">Sampurna buddha vandana</span></div></td></tr></tbody></table><div style="text-align: center;"><br /></div><h2 style="text-align: center;">सम्पूर्ण बुद्ध वंदना&nbsp;Sampurna buddha vandana</h2><h3 style="text-align: center;">वंदना सुत्रपठण</h3><p style="text-align: center;">अरहं सम्मासम्बुद्धो भगवा, बुद्धं भगवंन्तं अभिवादेमि</p><p style="text-align: center;">स्वाक्खातो भगवता धम्मो, धम्मं नमस्सामि</p><p style="text-align: center;">सुप्पटिपन्नो भगवतो सावकसंघो, संघं नमामि</p><p style="text-align: center;">नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स ।</p><p style="text-align: center;">नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स ।</p><p style="text-align: center;">नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स ।</p><h3 style="text-align: center;">त्रिसरणं</h3><p style="text-align: center;">बुद्धं सरणं गच्छामि ।</p><p style="text-align: center;">धम्मं सरणं गच्छामि ।</p><p style="text-align: center;">संघं सरणं गच्छामि ।</p><p style="text-align: center;">दुतियम्पि बुद्धं सरणं गच्छामि ।</p><p style="text-align: center;">दुतियम्पि धम्मं सरणं गच्छामि ।</p><p style="text-align: center;">दुतियम्पि संघं सरणं गच्छामि ।</p><p style="text-align: center;">ततियम्पि बुद्धं सरणं गच्छामि ।</p><p style="text-align: center;">ततियम्पि धम्मं सरणं गच्छामि ।</p><p style="text-align: center;">ततियम्पि संघं सरणं गच्छामि ।</p><h3 style="text-align: center;">पंचसीलानि</h3><p style="text-align: center;">पाणातिपाता वेरमणि, सिक्खापदं समादियामि ।</p><p style="text-align: center;">अदिन्नादाना वेरमणि, सिक्खापदं समादियामि ।</p><p style="text-align: center;">कामेसु मिच्छाचारा वेरमणि, सिक्खापदं समादियामि ।</p><p style="text-align: center;">मुसावादा वेरमणि, सिक्खापदं समादियामि ।</p><p style="text-align: center;">सुरा-मेरय-मज्ज पमादठ्ठाना वेरमणि, सिक्खापदं समादियामि ।</p><h3 style="text-align: center;">बुद्ध पूजा: Buddh puja&nbsp;</h3><p style="text-align: center;">वण्ण-गन्ध-गुणोपेतं एतं कुसुमसन्तति ।</p><p style="text-align: center;">पुजयामि मुनिन्दस्य, सिरीपाद सरोरुहे ।।१।।</p><p style="text-align: center;">पुजेमि-बुद्धं कुसुमेन-नेनं, पुज्जेन-मेत्तेन लभामि-मोक्खं ।पुप्फं मिलायति-यथा-इदं मे, कायो-तथा याति-विनासभावं।।२।।</p><p style="text-align: center;"><b>All buddha vandana</b></p><p style="text-align: center;">घनसारप्पदित्तेन, दिपेन तमधंसिना ।</p><p style="text-align: center;">तिलोकदीपं सम्बुद्धं पुजयामि तमोनुदं ।।३।।</p><p style="text-align: center;">सुगन्धिकाय वंदनं, अनन्त गुण गन्धिना।</p><p style="text-align: center;">सुगंधिना, हं गन्धेन, पुजयामि तथागतं ।।४।।</p><p style="text-align: center;">बुद्धं धम्मं च सघं, सुगततनुभवा धातवो धतुगब्भे।लंकायं जम्बुदीपे तिदसपुरवरे, नागलोके च थुपे।।५।।</p><p style="text-align: center;">सब्बे बुद्धस्स बिम्बे, सकलदसदिसे केसलोमादिधातुं वन्दे। सब्बेपि बुद्धं दसबलतनुजं बोधिचेत्तियं नमामि।।६।।</p><p style="text-align: center;">वन्दामि चेतियं सब्बं सब्बट्ठानेसु पतिठ्ठितं।</p><p style="text-align: center;">सारीरिक-धातु महाबोधि, बुद्धरुपं सकलं सदा ।।७।।</p><p style="text-align: center;">यस्स मुले निसिन्नो व सब्बारिं विजयं अका</p><p style="text-align: center;">पत्तो-सब्बञ्ञु तं सत्था, वंदे-तं-बोधिपादपं ।।८।।</p><p style="text-align: center;">इमे हेते महाबोधिं, लोकनाथेन पुजिता</p><p style="text-align: center;">अहम्पि ते नमस्सामि, बोधिराजा नमत्थु ते।।९||</p><h3 style="text-align: center;">त्रिरत्न वंदना</h3><h4 style="text-align: center;">१. बुद्ध वंदना</h4><p style="text-align: center;">इति पि सो भगवा अरहं, स्म्मासम्बुद्धो,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">विज्जाचरणसम्पन्नो, सुगतो, लोकविदु, अनुत्तरो, पुरिसधम्मसारथि, सत्था देव अनुस्सानं, बुद्धो भगवाति ।।</p><p style="text-align: center;">बुद्धं जीवितं परियन्तं सरणं गच्छामि ।</p><p style="text-align: center;">ये-च-बुद्धा अतीता-च, ये-च-बुद्धा अनागता।</p><p style="text-align: center;">पच्चुपन्ना च ये बुद्धा, अहं वन्दामि सब्बदा।</p><p style="text-align: center;">नत्थि मे सरणं अञ्ञं, बुद्धो मे सरणं वरं।</p><p style="text-align: center;">एतेन सच्चवज्जेन होतु मे जयमंङ्गलं ।</p><p style="text-align: center;">उत्तमग्गेन वंदे हं पादपंसु वरुत्तमं।</p><p style="text-align: center;">बुद्धे-यो-खलितो दोसो, बुद्धो-खमतु-तं-ममं।</p><p style="text-align: center;">यो सन्निसिन्नो वरबोधि मुले, मारं ससेनं महंति विजेत्वा</p><p style="text-align: center;">सम्बोधिमागच्चि अनंतञान, लोकत्तमो तं प नमामी बुद्ध</p><h3 style="text-align: center;">२. धम्म वंदना</h3><p style="text-align: center;">स्वाक्खातो-भगवता धम्मो-सन्दिट्ठिको अकालिको, एहिपस्सिको ओपनाय्यिको पच्चतं-वेदित्ब्बो विञ्ञुही’ति।</p><p style="text-align: center;">धम्मं जीवित परियन्तं सरणं गच्छामि।</p><p style="text-align: center;">ये-च-धम्मा अतीता च, ये-च-धम्मा अनागता।</p><p style="text-align: center;">पच्चुपन्ना च ये धम्मा, अहं वन्दामि सब्बदा।</p><p style="text-align: center;">नत्थि-मे-सरणं अञ्ञं-धम्मो मे सरणं-वरं।</p><p style="text-align: center;">एतेन सच्चवज्जेन होतु मे जयमङ्गलं।</p><p style="text-align: center;">उत्तमङ्गेन वन्देहं, धम्मञ्च दुविधं वरं।</p><p style="text-align: center;">धम्मे-यो-खलितो दोसो, धम्मो खमतु-तं-ममं।</p><p style="text-align: center;">अठ्ठाङिको अरिय पथो जनानं मोक्खप्पवेसा उजको व मग्गो</p><p style="text-align: center;">धम्मो अयं सन्तिकरो पणीतो, निय्यानिको तं प नमामी धम्मं</p><h3 style="text-align: center;">३. संघ वंदना</h3><p style="text-align: center;">सुपटिपन्नो भगवतो सावकसंघो, उजुपतिपन्नो भगवतो सावकसंघो, ञायपटिपन्नो भगवतो सावकसंघो, सामीचपटिपन्नो भगवतो सावकसंघो।</p><p style="text-align: center;">यदिदं चत्तारि पुरिसयुगानी, अठ्ठपुरिसपुग्गला</p><p style="text-align: center;">एस भगवतो सावकसंघो, आहुनेय्यो, पाहुनेय्यो, दक्खिनेय्यो, अञ्जलिकरणीयो, अनुत्तरं पुञ्ञक्खेतं लोकस्सा’ति॥</p><p style="text-align: center;">संघं जीवित परियन्तं सरणं गच्छामि।</p><p style="text-align: center;">ये-च-संघा अतीता च, ये-संघा-अनागता।</p><p style="text-align: center;">पच्चुपन्ना च ये संघा अहं वन्दामि सब्बदा।</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">नत्थि-मे-सरणं अञ्ञं/संघो मे सरणं-वरं।</p><p style="text-align: center;">एतेन सच्चवज्जेन, होतु मे जयमङगलं॥</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">उत्तमङ्गेन, वन्देहं, संघ ञ्च तिविधुत्तमं।</p><p style="text-align: center;">संघे-यो-खलितो दोसो, संघो खमतु-तं-ममं॥</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">सङ्घो विसुद्धो वर दक्खिनेय्यो, सन्तिद्रियो सब्बमलप्पहिनो</p><p style="text-align: center;">गुणेहि नेके-हि समाद्धिपतो, अनासवो-तं-प नमामी संघ.</p><h3 style="text-align: center;">रतनत्तयं वंदना</h3><p style="text-align: center;">नमामि-बुद्धं गुणसागरं तं , सत्था-सदा होन्तु सुखि-आवेरा । कायो जिगुच्छो-सकलो दुगन्धो , गच्छन्ति सब्बे-मरणं अहंञ्च ।।1।।</p><p style="text-align: center;">नमामि-धम्मं "सुगतेन देसितं", "सत्था-सदा होन्तु सुखी-अवेरा"|| "कायो जिगुच्छो" सकलो-दुगन्धो , गच्छन्ति सब्बे मरणं-अहंञ्च।।2।।</p><p style="text-align: center;">नमामि संघं मुनिराज सावकं , सत्था सदा होन्तु सुखी अवेरा । कायो जिगुच्छो सकलो दुगन्धो , गच्छन्ति सब्बे मरणं अहंञ्च ।।३।।</p><p style="text-align: center;">"नमामि पच्चेक बुद्धं-विसुद्धं" , सत्था सदा होन्तु सुखी-अवेरा । कायो जिगुच्छो सकलो-दुगन्धो , गच्छन्ति सब्बे-मरणं अहंञ्च ।।४।।</p><h3 style="text-align: center;">संकल्प</h3><p style="text-align: center;">इमाय-धम्मानुधम्म पटिपत्तिया बुद्धं-पुजेमि ।&nbsp;</p><p style="text-align: center;">इमाय धम्मानुधम्म पटिपत्तिया धम्मं पुजेमि ।&nbsp;</p><p style="text-align: center;">इमाय धम्मानुधम्म पटिपत्तिया संघं पुजेमि ।</p><p style="text-align: center;">अध्दाय इमाय पटिपत्तिया जाति-जरा-मरण&nbsp;</p><p style="text-align: center;">म्हा परिमुत्र्चिस्सामि ।।२।।</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">"इमिना-पुत्र्त्र कम्मेन", मा-मे बालं समागमो ।&nbsp;</p><p style="text-align: center;">संत समागमो होतु याव निब्बान पत्तिया ।।३।।</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">देवो वस्सतु कालेन , सस्स सम्पत्ति हेतुच । फीतो भवतू लोकेच , राजा भवतु धम्मिको ।।४।।</p><h3 style="text-align: center;">सुत्तपाठ महामंगलसुत्तं</h3><p style="text-align: center;">बहु देवा मनुस्सा च मंङ्गलानि अच्चिन्तयुं।</p><p style="text-align: center;">आकंङ्खमाना सोत्थानं ब्रुहि मंङगलमुत्तमं॥१॥</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">असेवना च बालानं पण्डितानञ्च सेवना।</p><p style="text-align: center;">पुजा च पुजनीयानं एतं मंङ्गलमुत्तमं॥२॥</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">पतिरुपदेसवासो च पुब्बे च कतपुञ्ञता। अत्तसम्मापणिधि च एतं मंङ्गलमुत्तमं॥३॥</p><p style="text-align: center;">बाहुसच्चं च सिप्पंञ्च विनयो च सुसिक्खितो।</p><p style="text-align: center;">सुभासिता च या वाचा एतं मंङ्गलमुत्तमं॥४॥</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">माता-पितु उपट्ठानं पुत्तदारस्स सङ्गहो। अनाकुला च कम्मन्ता एतं मंङ्गलमुत्तमं॥५॥</p><p style="text-align: center;">दानंञ्च धम्मचरिया ञातकानं च सङ्गहो।</p><p style="text-align: center;">अनवज्जानि कम्मानि एत मंङगलमुत्तमं॥६॥</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">अरति विरति पापा मज्जपाना च सञ्ञमो ।</p><p style="text-align: center;">अप्पमादो च धम्मेसु, एतं मङलमुत्तमं ।।७।।</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">गारवो-च-निवातो च, सन्तुट्ठी-च-कतञ्ञुता ।</p><p style="text-align: center;">कालेन धम्मसवणं, एतं मङलमुत्तमं ।।८।।</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">खन्ति च सोवचस्सता, समणानंञ्च दस्सनं ।</p><p style="text-align: center;">कालेन धम्मसाकच्छा, एतं मङलमुत्तमं ।।९।।</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">तपो च ब्रह्मचरियंच, अरिय सच्चान दस्सनं</p><p style="text-align: center;">निब्बाण सच्चिकिरिया च, एतं मङलमुत्तमं ।।१०।।</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">फुट्ठस्स लोकधम्मेहि, चित्तं यस्स न कम्पति ।</p><p style="text-align: center;">असोकं विरजं खेमं, एतं मङलमुत्तमं ।।११।।</p><p style="text-align: center;"><br /></p><p style="text-align: center;">एतादिसानि कत्वान, सब्बत्थंअपराजिता ।</p><p style="text-align: center;">सब्बत्थ सोत्थि गच्छन्ति, तं तेसं मङलमुत्तमं न्ति ।।१२।।</p><h3 style="text-align: center;">करणीय मेत्तसुत्तं</h3><p style="text-align: center;">करणीय मत्थ कुसलेन, यंन्तपदं अभिसमेच्च ।</p><p style="text-align: center;">सक्को उजु च सुजु च, सुवचो चस्स मुदु अनतिमामी ।।१।।</p><p style="text-align: center;">सन्तुस्सको च सुभरो च अप्पकिच्चो च सल्लहुकवुत्ति ।</p><p style="text-align: center;">सन्तिद्रियो च निपको च, अप्पगब्भो कुलेसु अननुगिद्धो ।।२।।</p><p style="text-align: center;">न-च-खुद्दं समाचरे किञ्चि, येन-विञ्ञु-रे उपवदेय्यु ।</p><p style="text-align: center;">सुखिनो-व-खेमिनो होन्तु, सब्बे सत्ता-भवन्तु सुखितता ।।३।।</p><p style="text-align: center;">ये-केचि-पाणभुतत्थि, तसा-वा-थावरा वा अनवसेसा ।</p><p style="text-align: center;">दीघा-वा ये महन्त-वा, मज्झिमा रस्सका-अणुकुथुला ।।४।।</p><p style="text-align: center;">दिट्ठावा-ये-वा अदिट्ठा, ये-च-दुरे वसन्ति अविदुरे ।</p><h3 style="text-align: center;">भुता-वास</h3><p style="text-align: center;">सब्बे सत्ता भवन्तु सुखितत्ता ।।५।।</p><p style="text-align: center;">न परो पर निकुब्बेथ, नातिमञ्ञेस्स कत्थचिनंकञ्चि ।</p><p style="text-align: center;">ब्यारोसना पटिघसञ्ञा नातिमञ्ञस्स दुक्खिमिच्छेय ।।६।।</p><p style="text-align: center;">माता यथा निह्यं पुत्तं, आयुसा एकपुत्तनुरक्खे ।</p><p style="text-align: center;">एवम्पि सब्ब भुतेसु, मानसं भावये अपरिमाणं ।।७।।</p><p style="text-align: center;">नेतञ्च सब्बलोकस्मि मानसं भावये अपरिमाणं ।</p><p style="text-align: center;">उद्धं-अधो-च तिरियञ्च, असम्बाधं-अवेरं असपत्तं ।।८।।</p><p style="text-align: center;">तिट्ठ चरं निसिन्नो वा सयानो वा, यावतस्स विगतमिद्धो ।</p><p style="text-align: center;">एतं सति अधिट्ठेय ब्रह्ममेतं विहारं इधमाहु ।।९।।</p><p style="text-align: center;">दिट्ठिञ्च, अनुपगम्म, सीलवा दस्सेनेन सम्पन्नो ।</p><p style="text-align: center;">कामेसु विनेय्य गेहं, न हि जातु गभ्धसेय्यं पुनरेतिति ।।१०।।</p><h3 style="text-align: center;">जयमंङगल अठ्ठगाथा</h3><p style="text-align: center;">बाहुं सहस्स मभिनिम्मित सायुधन्त,</p><p style="text-align: center;">गिरिमेखलं उदित घोर-ससेन-मारं ।</p><p style="text-align: center;">दानादि धम्मविधिना जितवा मुनिन्दो,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">तं तेजसा भवतु ते जयमंगलानि ।।१।।</p><p style="text-align: center;">मारातिरेक-मभियुज्झित-सब्बरंत्ती,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">घोरम्पनाल वक मक्ख मथद्ध यक्ख ।</p><p style="text-align: center;">खान्ति सुदन्तविधिना जितवा मुनिन्दो,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">तं तेजसा भवतु ते जयमंगलानि ।।२।।</p><p style="text-align: center;">नालागिरि गजवरं अतिमत्तभूतं,</p><p style="text-align: center;">दावग्गिचक्कमसनीव सुदारूणन्तं।</p><p style="text-align: center;">मेत्तम्बुसेक विधिना जितवा मुनिन्दो,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">तं तेजसा भवुत ते जयमंगलानि ।।३।।</p><p style="text-align: center;">उक्खित्त खग्ग-मतिहत्थ सुदारूणन्त,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">धावं तियोजनपथंगुलि-मालवन्तं ।</p><p style="text-align: center;">इधंदीभिसंखत मनो जितवा मुनिन्दो,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">तं तेजसा भवतु तेजयमंगलानि ।।४।।</p><p style="text-align: center;">कत्वान-कटठमुदरं-इव-गब्भिनीया, चिञ्चाय-दुट्ठवंचन-जनकायमज्झे ।</p><p style="text-align: center;">सन्तेन सोमविधिना जितवा मुनिन्दो,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">तं तेजसा भवतु तेजयमंगलानि ।।५।।</p><p style="text-align: center;">सच्चं विहाय मतिसच्चकवादकेतुं, वादाभिरोपितमनं अतिअन्धभूतं ।</p><p style="text-align: center;">पञ्ञापदीपजलिलो जितवा मुनिन्दो,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">तं तेजसा भवतु तेजयमंगलानि।।६।।</p><p style="text-align: center;">नन्दोवनन्द भुजगं विवुधं महिद्धि,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">पुत्तेन थेरभुजगेन दमापयन्तो ।</p><p style="text-align: center;">इद्धुपधेसविधिना जितवा मुनिन्दो,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">तं तेजसा भवुत ते जयमंगलानि ।७।</p><p style="text-align: center;">दुग्गाहदिठ्टिभुजगेन सुदठ्टहत्थं,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">ब्रम्ह विसुद्धि जुतिमिद्धि बकाभिधानं ।</p><p style="text-align: center;">ञाणागदेन विधिना जितवा मुनिन्दो,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">तं तेजसा भवतु ते जयमंगलानि ।।८।।</p><p style="text-align: center;">एतापि बुद्ध जयमंगल अठ्ट गाथा,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">यो वाचको दिनदे सरते मतन्दी&nbsp;</p><p style="text-align: center;">हित्वान नेकाविविधानि चुपद्दवानि,&nbsp;</p><p style="text-align: center;">मोक्खं सुंखं अधिगमेय्य नरो सपञ्ञो ।।९।।</p><h3 style="text-align: center;">तथागत बुध्द आदेश</h3><p style="text-align: center;">चरथ भक्खवे चारिकं बहुजन हिताय बहुजन सुखाय । लोकानुकंम्पाय अ्त्थाय हिताय सुखाय देवमनुस्नानं । देसे थ भिक्खवे , धम्मं आदि कल्याणं मज्झे कल्याणं परियोसान कल्याणं । सात्थं सव्यज्जनं केवल परिपुण्णं परिसुद्धं ब्रम्हचरियं पकासेथं । नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासबुद्धस्स....... दुतियम्पि ततियम्पि.</p><h3 style="text-align: center;">सब्ब सुखगाथा</h3><p style="text-align: center;">सब्बे सत्ता सुखी होंन्तु , सब्बे होंन्तु च खेमिनो ।</p><p style="text-align: center;">सब्बे भद्रानिपस्स न्तु , माकत्र्चि दुक्खमागमा ।।१।।</p><p style="text-align: center;">यानी-ध-भूतानी समा-गतानि भूम्मनि वायानिव-अन्तलिख्खे सब्बेव ।</p><p style="text-align: center;">भूता सुमना भवन्तु अथो पि सक्कच्च सणन्तु भासितं ।।२।।</p><p style="text-align: center;">तस्मा-हि-भूता निसामेथ-सब्बे-मेतं-करोथ मानूसिया पजाय ।</p><p style="text-align: center;">दिवाच रतोच्च हरन्ति ये बलि तस्माहिने रक्खथ अप्पमत्ता ।।३।।</p><h3 style="text-align: center;">मंगल कामना ( आशीर्वाद )</h3><p style="text-align: center;">इच्छितं पत्थितं तुव्ह खिप्पमेव समिज्झतु । सब्बे पुरेंतु चित्तसंकप्पा चन्दो पन्नरसो यथा ।।१।।</p><p style="text-align: center;">सब्बितियो विविज्जंतु सब्बरोगो विनासतु ।</p><p style="text-align: center;">मा ते भवत्वन्तरायो सुखी दीघायुको भव ।।२।।</p><p style="text-align: center;">अभिवादनसीलिस्स निच्चं वड्ढापचायिनो ।</p><p style="text-align: center;">चत्तारो धम्मा वड्ढंति आयु वण्णो सुखं बलं ।।३।।</p><p style="text-align: center;">भवतु सब्ब मङ्गलम, रक्खंतु सब्ब देवता ।सब्ब बुद्धानुभावेन, सदा सोत्थि भवन्तु ते ।।४।।</p><p style="text-align: center;">भवतु सब्ब मंङलम रक्खंतु सब्ब देवता । सब्ब धम्मानुभावेन सदा सोत्थि भवन्तु ते ।।५।।</p><p style="text-align: center;">भवतु सब्ब मङलम रक्खंतु सब्ब देवता । सब्ब संघानुभावेन, सदा सोत्थि भवन्तु न्ति ते ।।६।।</p><h3 style="text-align: center;">धम्मपालन गाथा</h3><p style="text-align: center;">सब्ब-पापस्स-अकरणं, कुसलस्स-उपसंपदा । सचित्त-परियोदपनं, एतं-बुद्धान-सासनं ।।</p><p style="text-align: center;">धम्मं चरे सुचरित, न तं दुच्चरितं चरे ।</p><p style="text-align: center;">धम्मचारी सुखं सेति, अस्मिं लोके परम्हिच ।।</p><p style="text-align: center;">न तावता धम्मधरो, यावता बहु भासातिं ।</p><p style="text-align: center;">यो च अप्पम्पि सुत्वानं, धम्मं कायेन पस्सति । सवे धम्मधरो होति, यो धम्मं नप्पमज्जति ।।</p><h3 style="text-align: center;">!! सरणत्तय !!</h3><p style="text-align: center;">नत्थि-मे-सरणं-अञ्ञं, बुद्धो मे-सरणं-वरं ।</p><p style="text-align: center;">एतेन सच्चवज्जेन होतु में जयमङलम ।।</p><p style="text-align: center;">नत्थि मे सरणं अञ्ञं, धम्मो मे सरणं वरं ।</p><p style="text-align: center;">एतेन सच्चवज्जेन होतु मे जयमङलम ।।</p><p style="text-align: center;">नत्थि-मे-सरणं-अञ्ञं, बुद्धो मे-सरणं-वरं ।</p><p style="text-align: center;">एतेन सच्चवज्जेन होतु मे जयमङलम ।।</p><p style="text-align: center;"><b style="text-align: justify;"><u>यह भी पढ़े</u>:</b><span style="text-align: justify;">&nbsp;</span><a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/baudh-sanskar-me-panchsheel-kaise-follow-kren.html" style="text-align: justify;">बौद्ध संस्कार में पंचशील कैसे फॉलो करें</a></p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-66990029222993532452022-10-22T07:29:00.000+05:302022-10-22T07:29:15.347+05:30बुद्ध की शिक्षा में भी ध्यान की अनेक अवस्थाएं हैं<div style="text-align: justify;">बौद्ध संस्म्यकार क सम्यक समाधि सम्मासमाधि: बुद्ध की शिक्षा में भी ध्यान की अनेक अवस्थाएं हैं जिनकी प्राप्ति की जा सकती है। स्वयं बुद्ध को संबोधि प्राप्त करने से पहले समाधि की आठ अवस्थाओं की शिक्षा मिली थी और वे उनका अभ्यास करते रहे। फिर भी वे समथ समाधियां उन्हें मुक्ति नहीं प्रदान कर सकीं। इसलिए जब वे स्वयं समाधि की शिक्षा देने लगे उन्होंने इस बात पर ज़्यादा फोकस दिया कि वे सिर्फ अंतर्दृष्टि (प्रज्ञा) विकास के सोपान हैं।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhWpk_QdPshu-qA5zC4VeNu-eiZTX9WXhnjy1QPov8-Fpn0adkh3DJV2KefviU8hDVEelZy8p2OeGj1E-kIRBBCcaGCSpboxQL395LfYhIBoZCr1kKl9PQlKymi3zHUP2RKgX5Uh2ENo2qi8uxsuw4Y4MuOojV0FsEJhiITqu0HjTycU2J5cj0tjDKg_A/s640/buddh-ki-shiksha.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Baudh Sanskar: बुद्ध की शिक्षा" border="0" data-original-height="415" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhWpk_QdPshu-qA5zC4VeNu-eiZTX9WXhnjy1QPov8-Fpn0adkh3DJV2KefviU8hDVEelZy8p2OeGj1E-kIRBBCcaGCSpboxQL395LfYhIBoZCr1kKl9PQlKymi3zHUP2RKgX5Uh2ENo2qi8uxsuw4Y4MuOojV0FsEJhiITqu0HjTycU2J5cj0tjDKg_A/s16000/buddh-ki-shiksha.jpg" title="Baudh Sanskar: बुद्ध की शिक्षा" /></a></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ध्यान केंद्रित करने से वर्तमान क्षण की जागरूकता का विकास होता है। क्षण-प्रति-क्षण की इस जागरूकता को यथासंभव लंबे से लंबे क्षण तक बनाए रखना सम्यक समाधि है।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h2 style="text-align: justify;">Baudh Sanskar: बुद्ध की शिक्षा</h2><p style="text-align: justify;">सामान्य जीवन के दैनिक क्रियाकलापों में भी समाधि की आवश्यकता होती है। लेकिन यह आवश्यक रूप से सम्यक समाधि नहीं है। एक व्यक्ति अपनी ऐंद्रिय इच्छाओं की पूर्ति अथवा डर को पहले से ही निवारण के लिए ध्यान कर सकता है। एक लोमड़ी अपना सारा ध्यान खरगोश के बिल पर केंद्रित करती हआ इस तैयारी में प्रतीक्षा करता है, कि जैसे ही खरगोश बाहर निकले, तैसे ही उस पर झपट पड़े।</p><p style="text-align: justify;">सोया बच्चा रात को अपने कमरे के सबसे अंधेरे कोने की ओर इस ख्याल से घूरता है कि वहां कोई भूत छिपा है। इनमें से कोई भी समाधि नहीं है, वह समाधि जिसका प्रयोग मुक्ति के लिए किया जा सके। समाधि में हमारा ध्यान एक ऐसी वस्तु पर केंद्रित होना चाहिए जो सभी प्रकार के राग, द्वेष और मोह से मुक्त हो।</p><p style="text-align: justify;">आनापान-सति का अभ्यास करते हुए हम पाते हैं कि बिना टूटे ध्यान की निरंतरता को बनाए रखना कितना कठिन है। सांस पर ध्यान केंद्रीभूत करने के दृढ़ संकल्प के बाबजूद मन बिना बताए चुपके से दूर खिसक जाता है। हम अपने को मदोन्मत्त व्यक्ति की तरह पाते हैं जो सीधी रेखा में चलने की कोशिश करता है लेकिन उसके पैर इधर-उधर बहकजाते हैं। हम सचमुच ही अपने मोह और भ्रम से मदमस्त हैं । इसलिए हम भूत अथवा भविष्य, राग अथवा द्वेष के बीच भटकते रहते हैं। हम सतत, निरंतर जागरूकता के ऋजु (सीधे) पथ पर टिके नहीं रह पाते।</p><h3 style="text-align: justify;">Baudh Sanskar: हताश अथवा निरुत्साहित न हों</h3><p style="text-align: justify;">साधक के रूप में यह हमारी अक्लमंदी होगी कि जब कठिनाइयां आती हैं, हम हताश अथवा निरुत्साहित न हों। इसकी बजाय हमें यह समझना चाहिए कि वर्षों से पड़ी मानसिक आदतों को बदलने में समय लगता है। यह केवल बारंबार, लगातार, धैर्यपूर्वक, दृढ़तापूर्वक काम करने से ही हो सकता है। जैसे ही हम जानें कि वह भटक गया है, हमारा लक्ष्य सिर्फ मन को केंद्रित कर सांस पर फिर से वापस लाना है।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">यदि हम ऐसा कर सकते हैं तो हमने भटकने वाले मन को बदलने की दिशा में महत्त्वपूर्ण कदम उठा लिया है। लगातार अभ्यास से अपनी सजगता को और अधिक जल्दी वापस लौटाना संभव हो जाता है। यों धीरे-धीरे भटकने की अवधि छोटी होती जाती है और निरंतर अविच्छिन्न जागरूकता की अवधि लंबी होती जाती है।</p><p style="text-align: justify;">जैसे-जैसे समाधि दृढ़तर होती है हम शांत और प्रसन्न होते हैं और ऊर्जा से भरपूर होने का अनुभव करने लगते हैं। धीरे-धीरे सांस बदलने लगती है, कभी मंद, कभी नियमित, कभी उथली और कभी ऐसा भी समय आता है जब लगता है कि सांस बिल्कुल रुक गयी है। वास्तव में जैसे ही दिमाग़ शांत हो जाता है, वैसे हमारा शरीर भी शांत हो जाता है, और मेटाबोलिज्म (जीवन को संतुलित बनाये रखने के लिए रासायनिक क्रिया) मद्धम पड़ जाता है जिससे आक्सीजन की आवश्यकता कम हो जाती है।</p><p style="text-align: justify;">इस अवस्था में आनापान-सति का अभ्यास करने वाले कुछ साधकों को आंख बंद कर बैठने पर प्रकाश, दिव्य-दर्शन, अद्भुत ध्वनि सुनने आदि का असाधारण अनुभव हो सकता है। ये तथाकथित अतींद्रिय अनुभव केवल इस तथ्य के संकेतक हैं कि मन ने समाधि की ऊंची अवस्था प्राप्त कर ली है। अपने आप में ये घटनाएं कोई महत्त्व नहीं रखतीं और न ही उन पर विशेष ध्यान देना चाहिए।</p><h3 style="text-align: justify;">Baudh Sanskar: कुछ मामलों में ऐसा होता है</h3><p style="text-align: justify;">जागरूकता का आलंबन सांस ही बनी रहती है। इसके अतिरिक्त कोई भी वस्तु विघ्न-बाधा ही है। हमें ऐसे अनुभवों की आशा भी नहीं करनी चाहिए। कुछ मामलों में ऐसा होता है और कुछ में नहीं। ये सभी असाधारण अनुभव केवल मील के पत्थर हैं जो साधना पथ पर हमारी प्रगति की सूचना देते हैं, कभी-कभी मील के ये पत्थर हमारी आँखों से ओझल रहते हैं, व साधना में हमारी इतनी ध्यानमग्नता होती है, जिस कारण हम इनपर बिना कोई ध्यान दिए प्रगति के पथ पर आगे बढ़ जाते हैं।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">लेकिन यदि हम इन मील के पत्थरों को अपना चरम लक्ष्य मानकर उनसे चिपकेंगे तो हमारी प्रगति बिल्कुल ही अवरुद्ध हो जाती है। आखिर में ऐसे असंख्य असाधारण अतींद्रिय अनुभव हमें होते हैं। साधना करने वाले साधक ऐसे अनुभवों की अपेक्षा नहीं करते बल्कि अपनी प्रकृति की वास्तविकता जानने की कामना करते हैं जिससे कि उन्हें दुःखों से मुक्ति मिल सके।</p><p style="text-align: justify;">अतः हम केवल सांसों पर ध्यान केंद्रित करते रहते हैं। जैसे-जैसे मन अधिक एकाग्र होता है, सांस सूक्ष्म, सूक्ष्मतर होती जाती है और उसे पकड़ना कठिन हो जाता है। इस कारण एकाग्र बने रहने के लिए और अधिक प्रयास करना पड़ता है। इस प्रकार हम अपने मन पर शान चढ़ाना/धार देना जारी रखते हैं, ध्यान को अधिक तीक्ष्ण बनाते हैं जिससे कि यह ज़मीनी हक़ीक़त का उल्लंघन कर अपने अंदर की बारीक हक़ीक़त को जानने के लिए फायेदेमंद समाग्रि बन सके।</p><p style="text-align: justify;">एकाग्रता बढ़ाने के लिए अन्य अनेक तकनीक भी हैं। किसी को एक शब्द पर ध्यान केंद्रित करने के लिए उसे बार-बार दुहराने के लिए कहा जाता है या किसी मूर्ति पर ध्यान केंद्रित करने के लिए उसे बार-बार लगातार देखने को कहा जाता है अथवा कोई एक विशेष शारीरिक क्रिया को बार-बार करने को कहा जा सकता है। ऐसा करने में वह व्यक्ति अपने ध्यान के आलंबन में ध्यानमग्नता हो जाता है और समाधि की निर्वाण अवस्था प्राप्त करता है।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">बेशक यह स्थिति जब तक बरकरार रहती है, बहुत सुखद होती है लेकिन जब यह ख़तम हो जाती है, तो वह अपने आपको साधारण जिंदगी की उन्हीं पहले जैसी उलझनों में फिर उलझा हुआ पाता है, यह तकनीक मन की सतह पर शांति तथा खुशी की एक परत का विकास करती है परंतु गहन स्तर पर हमारे मन के पुराने संस्कार अछूते पड़े रहते हैं।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">इन तकनीकों में प्रयुक्त ध्यान के आलंबन हमारी क्षण-प्रति-क्षण की सच्चाई से संबंध नहीं रखते। इसमें जिस परमानंद की प्राप्ति होती है, वह आरोपित, इरादतन कृत्रिम होती है न कि शुद्ध निर्मल चित्त से स्वतः स्फूर्त। सम्यक समाधि आध्यात्मिक नशा नहीं हो सकती है। इसे सभी प्रकार की कृत्रिमताओं और भ्रांतियों से मुक्त होना चाहिए।</p><h3 style="text-align: justify;">Baudh Sanskar: बुद्ध की शिक्षा में ध्यान</h3><p style="text-align: justify;">बुद्ध की शिक्षा में भी ध्यान की अनेक अवस्थाएं हैं जिनकी प्राप्ति की जा सकती है। स्वयं बुद्ध को संबोधि प्राप्त करने से पहले समाधि की आठ अवस्थाओं की शिक्षा मिली थी और वे उनका अभ्यास करते रहे। फिर भी वे समथ समाधियां उन्हें मुक्ति नहीं प्रदान कर सकीं। इसलिए जब वे स्वयं समाधि की शिक्षा देने लगे उन्होंने इस विषय पर ज़्यादा फोकस दिया कि वे केवल अंतर्दृष्टि (प्रज्ञा) उन्नत के सीढ़ी हैं।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">साधक समाधि की क्षमता का विकास परमानंद अथवा आनंदातिरेक के अनुभव के लिए नहीं करता है। वह अपने मन को एक ऐसे उपकरण के रूप में तैयार करता है जिससे अपनी सच्चाई की गवेषणा की जा सके और उन सब संस्कारों को दूर किया जा सके जो उनके दुःख के मूल कारण हैं। यही सम्यक समाधि है।</p><ul><li>पुस्तक: जीने की कला (विपश्यना साधना)</li><li>विपश्यना विशोधन विन्यास ॥&nbsp;</li><li>भवतु सब्ब मंङ्गलं, भवतु सब्ब मंङ्गलं, भवतु सब्ब मंङ्गलं&nbsp;</li></ul><div style="text-align: left;"><b style="text-align: justify;">यह भी पढ़ें:</b><span style="text-align: justify;">&nbsp;</span><a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/gautam-buddha-ke-sandesh.html" style="text-align: justify;">मन को शांति देते गौतम बुद्ध के ये सन्देश, ज़रूर पढ़ें</a></div><p></p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-69108456844482578782022-10-21T22:58:00.005+05:302022-10-21T23:00:21.242+05:30जानिए: उपोसथ दिन का महत्व क्या है<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiOlrIUWRBSpVQl-yDq1At3wZbut06SceApU-GzaS8Mr32OEykK7rQTHGz5RkfUH-ejxEvjukm119C0kiaZYXThXErbJE8DFCI1_UIzwLYEMqYnqO5epqkNK8DCoYxPwdYMAsFAlondVCxnw8P03e_nHME_cFrIArwXuIpTVMhRX6HvBdWDG-5l6bzIJw/s640/baudh_sanskar_baudh_vivah_sanskar_baudh_vivah_naam_sanskar_baudh_sanskar_vidhi_baudh_dharm_me_antim_sanskar_baudh_dharm_ke_sanska.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="baudh_sanskar_baudh_vivah_sanskar_baudh_vivah_naam_sanskar_baudh_sanskar_vidhi_baudh_dharm_me_antim_sanskar_baudh_dharm_ke_sanskar" border="0" data-original-height="366" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiOlrIUWRBSpVQl-yDq1At3wZbut06SceApU-GzaS8Mr32OEykK7rQTHGz5RkfUH-ejxEvjukm119C0kiaZYXThXErbJE8DFCI1_UIzwLYEMqYnqO5epqkNK8DCoYxPwdYMAsFAlondVCxnw8P03e_nHME_cFrIArwXuIpTVMhRX6HvBdWDG-5l6bzIJw/s16000/baudh_sanskar_baudh_vivah_sanskar_baudh_vivah_naam_sanskar_baudh_sanskar_vidhi_baudh_dharm_me_antim_sanskar_baudh_dharm_ke_sanska.jpg" title="baudh_sanskar_baudh_vivah_sanskar_baudh_vivah_naam_sanskar_baudh_sanskar_vidhi_baudh_dharm_me_antim_sanskar_baudh_dharm_ke_sanskar" /></a></div><p style="text-align: justify;">चातुममहाराजिक सुत्त: भिक्षुओ, पक्ष की अष्टमी के दिन चारों महाराजाओं के अमात्य-पार्षद इस लोक में यह देखने के लिए विचरते हैं कि क्या मनुष्य-लोक के अधिकांश लोग मातृ-सेवक हैं, पितृ-सेवक हैं, श्रमण-सेवक हैं, ब्राह्मण (क्षीणास्रव)-सेवक हैं, अपने-अपने कुल में बड़ों का आदर करने वाले हैं, उपोसथ रखने वाले हैं, जागरण करने वाले हैं तथा पुण्य-कर्म करनेवाले हैं।</p><p style="text-align: justify;">भिक्षुओ, पक्ष की चतुर्दशी के दिन चारों महाराजाओं के पुत्र इस लोक में यह देखने के लिए विचरते हैं कि क्या मनुष्य-लोक के अधिकांश लोग मातृ-सेवक हैं, पितृसेवक हैं, श्रमण-सेवक हैं, ब्राह्मण (क्षीणास्रव)-सेवक हैं, अपने-अपने कुल में बड़ों का आदर करने वाले हैं, उपोसथ रखने वाले हैं, जागरण करने वाले हैं, तथा पुण्य-कर्म करने वाले हैं।</p><p style="text-align: justify;">भिक्षुओ, उसी प्रकार पूर्णिमा-उपोसथ के दिन चारों महाराजा स्वयं ही इस लोक में यह देखने के लिए विचरते हैं कि क्या मनुष्य-लोक के अधिकांश लोग मातृ-सेवक हैं, पितृ-सेवक हैं, श्रमण-सेवक हैं, ब्राह्मण (क्षीणास्रव)-सेवक हैं, अपने-अपने कुल में बड़ों का आदर करने वाले हैं, उपोसथ रखने वाले हैं, जागरण करने वाले हैं तथा पुण्य-कर्म करने वाले हैं।</p><p style="text-align: justify;">भिक्षुओ, यदि मनुष्य-लोक में ऐसे आदमी थोड़े होते हैं जो मातृ-सेवक हों, पितृ-सेवक हों, श्रमण-सेवक हों, ब्राह्मण-सेवक हों, अपने-अपने कुल में बड़ों का आदर करने वाले हों, उपोसथ रखने वाले हों, जागरण करने वाले हों तथा पुण्य-कर्म करने वाले हों, तो भिक्षुओ, वे चारों महाराजा त्रायस्त्रिंश लोक में सुधर्मा सभा में एकत्रित हुए देवताओं को कहते हैं।</p><p style="text-align: justify;">आयुष्मानो ! ऐसे आदमी थोड़े हैं जो मातृ-सेवक हैं, पितृ-सेवक हैं, श्रमण-सेवक हैं, ब्राह्मण-सेवक है, अपने-अपने कुल में बड़ों का आदर करने वाले हैं, उपोसथ रखने वाले हैं, जागरण करने वाले हैं तथा पुण्य-कर्म करने वाले हैं।' भिक्षुओ, उससे त्रायस्त्रिंश देवता असंतुष्ट हो कहते हैं कि देवों की संख्या घटेगी और असुरों की संख्या बढ़ेगी।</p><p style="text-align: justify;">लेकिन भिक्षुओ, यदि मनुष्य-लोक में ऐसे आदमी अधिक होते हैं जो मातृ-सेवक हों, पितृ-सेवक हों, श्रमण-सेवक हों, ब्राह्मण-सेवक हों, अपने-अपने कुल में बड़ों का आदर करने वाले हों, उपोसथ रखने वाले हों, जागरण करने वाले हों तथा पुण्य-कर्म करने वाले हों तो भिक्षुओ, वे चारों महाराजा त्रायस्त्रिंश लोक में सुधर्मा सभा में एकत्रित हुए देवताओं को कहते हैं।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;">आयुष्मानो ! ऐसे आदमी बहुत हैं जो मातृ-सेवक हैं, पितृ-सेवक हैं, श्रमण-सेवक हैं, ब्राह्मण-सेवक हैं, अपने-अपने कुल में बड़ों का आदर करने वाले हैं, जागरण करने वाले हैं तथा पुण्य-कर्म करने वाले हैं।' भिक्षुओ, इससे त्रायस्त्रिंश देवता संतुष्ट हो कहते हैं - ‘देव बढ़ते जायेंगे और असुर नष्ट होंगे।'</p><div style="text-align: justify;">भिक्षुओ, पूर्वकाल में त्रायस्त्रिंश देवताओं के देवेंद्र शक्र ने देवों को उद्बोधन करते हुए यह गाथा कही<span style="text-align: left;">।</span></div><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>चातुद्द्सी पञ्चदसिं, या च पक्खस्स अट्ठमी।</li><li>पाटिहारियपक्खञ्च, अट्ठङ्गसुसमागतं</li><li>उपोसथं उपवसेयय, योपिस्स मादिसो नरो ति ॥</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">जो भी नर मेरे सदृश होना चाहे वह पक्ष की चतुर्दशी, पूर्णिमा, अष्टमी तथा प्रातिहारिय-पक्ष (अतिरिक्त छुट्टी) को आठ शीलों वाला उपोसथ रखे।</p><p style="text-align: justify;">भिक्षुओ, देवेंद्र शक्र द्वारा कही गयी यह गाथा सुगीत नहीं है, दुर्गीत है, सुभाषित नहीं है, दुर्भाषित है। यह किसलिए? भिक्षुओ, देवेंद्र शक्र का राग, द्वेष, मोह क्षय नहीं हुआ है। भिक्षुओ, यदि कोई ऐसा भिक्षु जो अर्हत हो, क्षीणास्रव हो, श्रेष्ठ जीवन जी चुका हो, करणीय कर चुका हो, भार उतार चुका हो, सदर्थ प्राप्त कर चुका हो, भव-संयोजन क्षीण कर चुका हो, तथा सम्यक ज्ञान द्वारा विमुक्त हो गया हो, ऐसी गाथा कहे तो उसका यह कथन समुचत होगा<span style="text-align: left;">।</span></p><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>चातुद्द्सी पञ्चदसिं, या च पक्खस्स अट्ठमी।</li><li>पाटिहारियपक्खञ्च, अट्ठङ्गसुसमागतं</li><li>उपोसथं उपवसेयय, योपिस्स मादिसो नरो ति ॥</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">जो भी नर मेरे सदृश होना चाहे वह पक्ष की चतुर्दशी, पूर्णिमा, अष्टमी तथा प्रातिहारिय-पक्ष (अतिरिक्त छुट्टी) को आठ शीलों वाला उपोसथ रखे।</p><p style="text-align: justify;"><b>यह भी पढ़ें:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/gautam-buddha-ke-sandesh.html">मन को शांति देते गौतम बुद्ध के ये सन्देश, ज़रूर पढ़ें</a></p><p style="text-align: justify;">यह किसलिए ? क्योंकि भिक्षुओ, वह भिक्षुराग, द्वेष, मोह रहित है।</p><p style="text-align: justify;"><u><i>भगवान् बुद्ध जी - अंगुत्तर&nbsp; निकाय</i></u></p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-69578539624949848412022-10-21T22:41:00.020+05:302022-10-21T22:46:49.370+05:30मन को शांति देते गौतम बुद्ध के ये सन्देश, ज़रूर पढ़ें<p style="text-align: justify;">मन को शांति देते भगवान बुद्ध के ये अनमोल विचार जो, जिनके छोटे से शब्दों में जीवन के वो तमाम अर्थ छुपे हुए हैं, जिनसे हर प्रकार के सवालों का जवाब प्राप्त हो जाते हैं, हालाँकि उन्होंने कोई अलग तरह का सन्देश नहीं दिया, जिसके लिए किसी भी प्रकार का विधि-विधान करने की ज़रूरत पड़े।&nbsp;</p><p style="text-align: justify;"></p><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjoV7B5fJz8hNaMgCekDVA5sCAjCxgDv4LFjCEOExza9jL4f5xzlg5qSWlaPdietuc-uQICgzjNND2y2SUeHIKJ_EmHfIaS9gElccFR9ugZiK5M81KYo47FSOFFjIotSZuTs1x7RXeXoeC4JdJHi6xx5m5OcBmB-wX9diHklO6ogGgTpf1d1JmLqMS9LQ/s640/baudh_sanskar_baudh_vivah_sanskar_baudh_vivah_naam_sanskar_baudh_sanskar_vidhi_baudh_dharm_me_antim_sanskar_baudh_dharm_ke_sanskar.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="baudh_sanskar_baudh_vivah_sanskar_baudh_vivah_naam_sanskar_baudh_sanskar_vidhi_baudh_dharm_me_antim_sanskar_baudh_dharm_ke_sanskar" border="0" data-original-height="376" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjoV7B5fJz8hNaMgCekDVA5sCAjCxgDv4LFjCEOExza9jL4f5xzlg5qSWlaPdietuc-uQICgzjNND2y2SUeHIKJ_EmHfIaS9gElccFR9ugZiK5M81KYo47FSOFFjIotSZuTs1x7RXeXoeC4JdJHi6xx5m5OcBmB-wX9diHklO6ogGgTpf1d1JmLqMS9LQ/s16000/baudh_sanskar_baudh_vivah_sanskar_baudh_vivah_naam_sanskar_baudh_sanskar_vidhi_baudh_dharm_me_antim_sanskar_baudh_dharm_ke_sanskar.jpg" title="baudh_sanskar_baudh_vivah_sanskar_baudh_vivah_naam_sanskar_baudh_sanskar_vidhi_baudh_dharm_me_antim_sanskar_baudh_dharm_ke_sanskar" /></a></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div>दरअसल बुद्ध का संदेश फॉलो करने से मात्र जीवन सुखमय और शांत पूर्ण हो जाता है, <a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/gautam-buddha-ke-sandesh.html">क्योंकि बुद्ध कहते है</a> अपनी बुद्धि जगाओ खुद सोचो, समझो क्या उचित और क्या अनुचित है, इसके लिए किसी की राय मश्वरे की ज़रूरत नहीं है, तो आइए जानते हैं वो कौन सी बातें हैं।</div><p></p><p></p><h2 style="text-align: justify;">मन को शांति देते भगवान बुद्ध के ये सन्देश</h2><p style="text-align: justify;">दोस्तों भगवान बुद्ध के ये सन्देश आप जो भी पवित्र शब्द पढ़ते हैं, उनमें से कई आप बोलते भी हैं, लेकिन यदि अच्छी चीज़ें पढ़ते, सुनते और देखते हैं और उसे अपने जीवन में फॉलो नहीं करते हैं फिर तो वो किसी काम का नहीं?</p><h3 style="text-align: justify;">Man ko shanti dete gautam buddha ke sandesh:</h3><p style="text-align: justify;">संदेह की आदत से ज्यादा भयानक कुछ भी नहीं है, संदेह लोगों को अलग करता है, यह एक ऐसा जहर है जो मित्रता को भंग कर देता है और सुखद संबंधों को तोड़ देता है। यह एक कांटा है जो खटकता और दर्द होता रहता है, यह एक तलवार के मरने जैसा अहसास दिलाता है।</p><h3 style="text-align: justify;">सिद्धार्थ गौतम शाक्यमुनि: Gautam Buddha</h3><p style="text-align: justify;">हम जो कुछ भी सोचते हैं उसका परिणाम है: यह हमारे विचारों पर आधारित है और हमारे विचारों से बना है। यदि कोई व्यक्ति बुरी सोच के साथ बोलता है या कार्य करता है, तो दुख उसका पीछा करता है क्योंकि पहिया उस जानवर के खुर का अनुसरण करता है जो बग्घी को खींचता है, यदि कोई व्यक्ति अच्छी सोच के साथ बोलता है या कार्य करता है, तो खुशी उसका अनुसरण एक छाया की तरह करती है जो कभी नहीं उसे छोड़ देता है।</p><h3 style="text-align: justify;">गौतम बुद्ध: Gautam Buddha</h3><p style="text-align: justify;">कोई भी हमें नहीं बल्कि खुद को बचाता है, कोई भी इसे कर नहीं सकता और कोई भी इसे करने की कोशिश ना करे, हमें खुद ही चलना चाहिए।</p><h3 style="text-align: justify;">गौतम बुद्ध, बुद्ध के कथन:</h3><p style="text-align: justify;">कुछ लोग जो हमेशा बहाना खोजते है जैसे अकेले, बुद्ध, भाग्य, भविष्य, अतीत, पथ, वर्तमान, बचाओ इन सबको लेकर सिम्पैथी हासिल करना चाहते हैं, वह कभी सफल नहीं होते।</p><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>शांति भीतर से आती है, इसके बिना इसकी तलाश मत करो”</li><li>मूल मंत्र : जवाब देही, आंतरिक-शांति, शांति, आत्म-स्वीकृति, आध्यात्मिक</li><li>तुम जिसके पीछे पड़ते हो उसी को खो देते हो।"</li><li>तीन चीजें लंबे समय तक नहीं छिप सकती हैं: चंद्रमा, सूर्य और सत्य।"</li><li>मन को शांति देते भगवान बुद्ध के ये सन्देश</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">किसी भी चीज़ पर विश्वास न करें क्योंकि आपने उसे सुना है। किसी भी बात पर सीधे विश्वास न करें क्योंकि यह कई लोगों द्वारा बोली और अफवाह है। किसी भी चीज़ पर यक़ीन न करें क्योंकि यह आपकी धार्मिक किताबों में लिखी हुई है, अपने शिक्षकों और बड़ों के अधिकार पर कुछ भी विश्वास न करें, परंपराओं पर विश्वास न करें क्योंकि उन्हें कई पीढ़ियों के लिए सौंप दिया गया है, लेकिन अवलोकन और विश्लेषण के बाद, जब आप पाते हैं कि कुछ भी कारण से सहमत है, वह सभी के अच्छे और लाभ के लिए अनुकूल है, तो इसे स्वीकार करें और इसके लिए जीवित रहें।</p><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>क्रोध गर्म कोयले को पकड़ना के समान है किसी और पर फेंकने के इरादे से व्यक्ति खुद ही जल जाता है</li><li>क्रोध-प्रबंधन, बुद्ध&nbsp;</li><li>सब कुछ पर संदेह करो, अपनी खुद की रोशनी पाओ।</li><li>विश्वास, संदेह, विश्वास</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">हम उठें और शुक्रगुज़ार करें, क्योंकि अगर हमने कम से कम बहुत कुछ नहीं सीखा तो हमने थोड़ा सीखा, और अगर हमने थोड़ा नहीं सीखा, तो कम से कम हम बीमार नहीं हुए, और अगर हम बीमार हुए तो नहीं। कम से कम हम नहीं मरे; इसलिए, आइए हम सभी आभारी रहें।</p><h3 style="text-align: justify;">प्रेरणादायक: Baudh sanskar</h3><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>हर सुबह हम फिर से पैदा होते हैं। आज हम जो करते हैं वह सबसे ज्यादा मायने रखता है।</li><li>जीवन में आपका उद्देश्य खोजना है और अपना पूरा दिल और आत्मा इसे देना है।</li><li>मिशन, उद्देश्य, काम।</li><li>खुशी का कोई रास्ता नहीं है: खुशी ही रास्ता है।</li></ul><p></p><p style="text-align: justify;">कुछ भी न मानो, चाहे आप इसे पढ़े, या जिसने इसे कहा है, कोई बात नहीं, अगर मैंने इसे कहा है, जब तक कि यह आपके अपने कारण और आपके सामान्य ज्ञान से सहमत नहीं है।</p><h3 style="text-align: justify;">दोस्त, प्रेरणादायक: Dost Prernadayak</h3><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>यदि आप वास्तव में खुद से प्यार करते हैं, तो आप कभी भी दूसरे को चोट नहीं पहुंचा सकते।"</li><li>एक आदमी को बुद्धिमान नहीं कहा जाता क्योंकि वह बात करता है और फिर से बात करता है; लेकिन अगर वह शांत, प्यार और निडर है तो वह सच में बुद्धिमान कहलाता है। ”</li><li>धम्मपद: बुद्ध का कथन</li><li>आप अपने क्रोध के लिए दंडित नहीं किए जाएंगे; आप अपने क्रोध से दंडित होंगे।</li><li>प्रज्ञा सिद्धार्थ गौतम</li></ul><p></p><div style="text-align: justify;">"अब, कलामास, रिपोर्ट द्वारा, किंवदंतियों द्वारा, परंपराओं द्वारा, शास्त्र द्वारा, तार्किक अनुमान द्वारा, अनुमान द्वारा, उपमाओं द्वारा, विचार द्वारा विचार द्वारा, सम्भावना से, या विचार द्वारा, 'यह चिंतनशील है, मत जाओ। शिक्षक। 'जब आप अपने लिए जानते हैं कि,' ये गुण निपुण हैं; ये गुण दोषहीन हैं; बुद्धिमानों द्वारा इन गुणों की प्रशंसा की जाती है; इन गुणों को, जब अपनाया और अंजाम दिया जाता है, कल्याण और आनंद की ओर ले जाते हैं '- तो आपको उनमें प्रवेश करना चाहिए और रहना चाहिए।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h3 style="text-align: justify;">बुद्धत्व सूत्र: Buddhtwa sutra</h3><p style="text-align: justify;">क्रोधित न होकर क्रोध पर विजय प्राप्त करो; अच्छाई से दुष्टों पर विजय प्राप्त करो; सच बोलकर उदारता, और झूठ बोलकर कंजूस को जीत लो।</p><p style="text-align: justify;"></p><ul><li>ध्यान: मन को शांति देते भगवान बुद्ध के ये सन्देश</li><li>विशुद्ध रूप से जियो। शांत रहें।</li><li>अपना काम निपुणता से करो।</li><li>चाँद की तरह, बाहर आओ</li><li>बादलों के पीछे से!</li><li>चमक"</li></ul><p></p><h3 style="text-align: justify;">बुद्धत्व, शंका, कालमा-सूत्र:</h3><p style="text-align: justify;">यह एक रोशन मशाल की तरह है जिसकी लौ को इतने अधिक मशालों को वितरित किया जा सकता है जिसे लोग साथ ला सकते हैं; और वे भोजन पकाएंगे और अंधकार को दूर भगाएंगे, जबकि मूल मशाल खुद कभी जलती रहती है। यह आनंद के मार्ग के साथ भी ऐसा है।</p><p style="text-align: justify;"><b><u>यह भी पढ़े</u>:</b>&nbsp;<a href="https://www.baudhsanskar.com/2022/10/baudh-sanskar-me-panchsheel-kaise-follow-kren.html">बौद्ध संस्कार में पंचशील कैसे फॉलो करें</a></p><p style="text-align: justify;"><u>[४२ खंडों का सूत्र] तथागत भगवान बुद्ध&nbsp;</u></p>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0tag:blogger.com,1999:blog-7076737059162848805.post-52674891588458944532022-10-18T19:50:00.002+05:302022-10-24T07:02:21.003+05:30बौद्ध संस्कार में पंचशील कैसे फॉलो करें: Panchsheel kaise follow kare<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhxRHEbjoHoil1mOlG4bOhSVNNt8wTZUejPuKNGyb6EsYaHRe31hPZdnhO-psx-KbyuA66vISerkjzcTBbOhHJxdRPWRosqyOPwhCDrNurMF0MFJlcQhX_2IkFarC_cf_0HGx36FFvGUUBa4R-526Pf5IeAsD7jyWcMMmAUNY7dJtqvVhXPbNjSH5GPcw/s640/Baudh%20sanskar%20me%20Panchsheel%20kaise%20follow%20kare.jpg" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="Baudh sanskar me Panchsheel kaise follow kare" border="0" data-original-height="360" data-original-width="640" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhxRHEbjoHoil1mOlG4bOhSVNNt8wTZUejPuKNGyb6EsYaHRe31hPZdnhO-psx-KbyuA66vISerkjzcTBbOhHJxdRPWRosqyOPwhCDrNurMF0MFJlcQhX_2IkFarC_cf_0HGx36FFvGUUBa4R-526Pf5IeAsD7jyWcMMmAUNY7dJtqvVhXPbNjSH5GPcw/s16000/Baudh%20sanskar%20me%20Panchsheel%20kaise%20follow%20kare.jpg" title="Baudh sanskar me Panchsheel kaise follow kare" /></a></div><br /><div style="text-align: justify;">बौद्ध संस्कार में क्या सभी धम्म बंधु सोने से पहले इस बात का सोचें अहसास करें, कि आज अपने पंचशील फॉलो किया या नहीं, यदि कोई शील टूटा है, तो कल उस शील को नहीं तोड़ेंगे ऐसी कोशिश किजिये, ऐसा करते-करते एक टाईम ऐसा आएगा जब आप पूरी शुद्धता से शील फॉलो कर पाएंगे, आप सब शील सुरक्षा कर सके मैं मंगलकामना करता हूँ, आइये विस्तार से जानते हैं&nbsp;</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><h2>बौद्ध संस्कार में पंचशील कैसे फॉलो करें</h2><h3 style="text-align: left;">पंचशील:&nbsp;<b style="text-align: justify;">Baudh sanskar me&nbsp;Panchsheel kaise follow kare</b></h3></div><div style="text-align: justify;"><ul><li>मैं प्राणी हिंसा से विरत रहने की शिक्षा ग्रहण करता / करती हूँ.(किसी भी जीव को न मारना)</li><li>मैं चोरी करने से विरत रहने की शिक्षा ग्रहण करता / करति हूँ.</li><li>मैं व्यभिचार से विरत रहने की शिक्षा ग्रहण करता / करति हूँ (मतलब:- शादी नही हूइ हो तो ब्रह्मचर्य का पालन करूंगा/करूंगी; अगर शादी हुई हो तो अपने पत्नी/पति के अलावा किसी स्त्री या पुरुष के बारे में सोचूंगा/सोचुंगी नहीं.</li><li>मैं मिथ्या वचन (झूठ बोलना, कङवी वानी) से विरत रहने की शिक्षा ग्रहण करता / करति हूँ।&nbsp;</li><li>मैं शराब (वाइन) और मादक पदार्थों के सेवन करनेसे विरत रहनेकी शिक्षा ग्रहण करता / करती हूँ।&nbsp;</li><li>साधु साधु साधु</li></ul></div><div style="text-align: justify;"><b><br /></b></div><div style="text-align: justify;"><b>सोने से पहले भगवान बुद्ध जी से माफी मांगो ये बोलो</b></div><div style="text-align: justify;"><b><br /></b></div><div style="text-align: justify;"><h3><b>क्षमा याचना:&nbsp;</b><b>Panchsheel follow kaise kare</b></h3></div><div style="text-align: justify;"><blockquote>नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स .<br />नमो तस्स निय्यानिकस्स धम्मस्स ..&nbsp; &nbsp;<br />नमो तस्स अट्ठारियपुग्गलमहासंघस्स .<br />कायेणं, वाचा, चितेनं पमादेणं मया<br />कतं अच्चयं खममे भंते भुरीपय्यो तथागत<br />अच्चयं खममे धम्म संधिटटीक अकलिक<br />अच्चयं खममे संघ सुपटिपण्ण अनुत्तर</blockquote><br />इसका मतलब हैं महाप्रज्ञा से युक्त तथागत भगवान बुद्ध जी के प्रति मेरी काया वाचा मन से कोई गलती हुई हो तो उसके लिये में उन भगवान से क्षमा मांगता हू..धम्म और संघ से भी क्षमा मांगता हू..।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h3><b style="text-align: justify;">Baudh Sanskar: Kya aapne panchsheel follow kiya</b></h3><div style="text-align: justify;"><ul><li>दिनभर में बहुत सी गलतिया होती हैं उसके लिये क्षमा मांगे,</li><li>यदी कोई पाप किया हो तो उसे वापस नहीं करुंगा, करुंगी एसा मन में थानो,</li><li>इसके बाद अपना जिवन भगवान बुद्ध को इस प्रकार अर्पित किजिये की,</li><li>मैं अपना संपूर्ण जिवन भगवान बुद्ध जी को समर्पित करता ,करती हुं</li><li>अगर दुख अप्रिय लगता हैं तो पाप ना करो पुण्य करो क्यूकी पाप का दुसरा नाम दुःख हैं और पुण्य का दुसरा नाम सुख हैं,</li><li>सोने से पहले आप सभी लोग जरा सोचिये इन में कितना पुण्य कर्म आज आपने किया या नहीं..!</li></ul></div><div style="text-align: justify;"><br />आज के दिन हमने इतना नेक कार्य नहीं किया है, तो जल्दी ही नेक कार्य करने के लिए मेहनत करिये ! क्यों की हमनें मृत्यु के साथ कोई कंट्रैक्ट साइन नहीं किया है, कि एक फिक्स टाइम तक हम जीवित रहेंगे, वो तो जब लाइफ लाइन ख़्तम होगी चल पड़ेंगे।</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><h3 style="text-align: justify;">How to follow Panchsheel in Buddhist rites</h3><div style="text-align: justify;"><ul><li>बुद्ध वंदना करना, बुद्ध जी को फूल, अगरबत्ती, पानी, दिया पूजा करना, स्तूप, बोधि वृक्ष पूजा करना, परित्राण chanting करना..!&nbsp;</li><li>पंचशील सुरक्षा करना&nbsp;</li><li>उपोसथ अष्टांग शील सुरक्षा करना&nbsp;</li><li>जानवर लोग को कुछ खाने,पीने केलिए देना&nbsp;</li><li>भिखारी या गरीब लोग को अन्न ,वस्त्र दान देना&nbsp;</li><li>महा संघ को दान देना&nbsp;</li><li>दूसरों को बुद्ध जी का पवित्र धम्म बता देना ,बुद्ध जी का पवित्र धम्म के बारे posts ,artikles दूसरों को भी share करना [धम्म दान देना ]</li><li>अपने पुण्य दूसरोंको अनुमोदन करना और दूसरों को पुण्य आप अनुमोदित करना&nbsp; &nbsp;&nbsp;</li><li>माता ,पिता ,बड़े बूढ़े ,गुरु लोगों को सेवा सम्मान करना ,</li><li>ध्यान ,साधना [मैत्री साधना ,बुद्धानुस्मृति ,अशुभ ,आनापान,विपस्सना] करना&nbsp;</li></ul></div><div style="text-align: justify;"><br /><i>आप सब लोग को मंगल कामना करता हूँ की हर रोज ये सभी पुण्य करने के लिए मोका मिले !</i></div>Adminhttp://www.blogger.com/profile/04778904985219620106[email protected]0